fen 1.ünite özet arşivleri

5.SINIF 1.ÜNİTE GÖKYÜZÜNDEKİ KOMŞUMUZ AY

Döndü Topkaya 1.ÜNİTE, 5.SINIF, KONU ÖZETLERİ 17 Ekim 202617 Ekim 20265.sınıf fen, 5.sınıf fen 1.ünite, 5.sınıf fen konu özetleri, Ay, Ay konu özeti, Ay özet, Ayın özellikleri, fen 1.ünite özet, fen bilimleri ders notları, fen bilimleri konu özeti, fen ders notları, fen konu anlatımı, fen konu özeti, Gökyüzündeki komşumuz ay

5. Sınıf Fen Bilimleri · 1. Ünite · 2. Bölüm

Gökyüzündeki Komşumuz: Ay

Ay’ın özellikleri, yüzeyi, dönme ve dolanma hareketleri ve Ay’ın evreleri. Sınava hazırlık için tüm konu tek sayfada.

🎯 Bu bölümde neler öğreneceğim?

Ay’ın Dünya’nın doğal uydusu olduğunu ve Ay’ın özelliklerini
Ay’ın yüzeyini ve atmosferi olmamasının sonuçlarını
Ay’ın dönme ve dolanma hareketlerini, Ay’ın neden hep aynı yüzünü gördüğümüzü
Ay’ın evrelerini, sırasını ve nasıl oluştuğunu
Ay’ın evrelerini gösteren bir model oluşturmayı

🌙 Özellikler 🪨 Yüzey 🔄 Dönme & Dolanma 🌗 Evreler 🧪 Model 🧭 Bilim insanları ✅ Test

1Ay: Dünya’nın Doğal Uydusu

Bir gezegenin etrafında dolanan gök cisimlerine uydu denir. Ay, Dünya’nın etrafında dolanan doğal uydusudur. İnsanların yapıp uzaya gönderdiği uydular ise yapay uydudur (iletişim, hava durumu, GPS uyduları gibi).

Ay’ın özellikleri

🛰️Dünya’nın tek doğal uydusudur. Dünya’ya en yakın gök cismidir.

⚪Şekli küreye benzer.

💡Kendi ışığını üretmez. Güneş’ten aldığı ışığı yansıttığı için parlak görünür.

🪨Yüzeyi katıdır. Kaya, taş, toz, dağ, vadi ve çok sayıda krater vardır.

🌫️Atmosferi yok denecek kadar azdır (çok incedir). Bu yüzden hava, rüzgâr ve yağış yoktur.

🌡️Gece ile gündüz arasındaki sıcaklık farkı çok büyüktür.

🚫Hava, sıvı su ve uygun sıcaklık olmadığı için canlı yaşamı yoktur.

🔄Hem kendi ekseni etrafında döner hem de Dünya’nın etrafında dolanır.

🌗Dünya’dan bakıldığında görünüşü gün gün değişir. Buna Ay’ın evreleri denir.

🪶Ay’ın çekim kuvveti Dünya’nınkinin yaklaşık altıda biridir. Ay’da cisimler daha hafif gelir, daha yükseğe zıplanır.

Sayılarla Ay

384.400 km

Dünya’ya ortalama uzaklığı

≈ 4’te 1

Çapı, Dünya’nın çapının yaklaşık dörtte biri

≈ 50 Ay

Dünya’nın içine sığabilecek yaklaşık Ay sayısı

≈ 27,3 gün

Dönme ve dolanma süresi (ikisi eşit)

≈ 29,5 gün

Evrelerin bir kez tamamlanma süresi

+120 / −170 °C

Gündüz ve gece yaklaşık sıcaklığı

Dünya ile Ay'ın büyüklük karşılaştırması — Ay’ın çapı, Dünya’nın çapının yaklaşık **dörtte biridir**. Dünya’nın içine yaklaşık **50 Ay** sığar.

Ay neden parlak görünür?

Ay bir yıldız değildir, ışık üretmez. Güneş’ten gelen ışık Ay’ın yüzeyine çarpar ve yansıyarak gözümüze ulaşır. Tıpkı karanlık bir odada el feneriyle aydınlattığımız bir topu görmemiz gibi.

Güneş ışığının Ay'dan yansıyarak Dünya'ya ulaşması — Güneş’ten gelen ışık Ay’a çarpar ve **yansıyarak** Dünya’ya ulaşır. Ay’ın Güneş’e bakan yarısı aydınlık, diğer yarısı karanlıktır.

📝

Sınavda dikkat! Güneş ışık kaynağıdır, ışığını kendisi üretir. Ay ise ışık kaynağı değildir, Güneş’in ışığını yansıtır.

2Ay’ın Yüzeyi ve Atmosferi

Ay’ın yüzeyinde kayalar, taşlar, kum ve toz, ayrıca dağlar, tepeler, vadiler ve sayısız krater bulunur. Krater, gök taşlarının yüzeye çarpmasıyla oluşan çukurlardır.

Ay’a baktığımızda gördüğümüz koyu lekeler, eskiden su sanıldığı için “deniz” diye adlandırılmış geniş ve düz ovalardır. Aslında içlerinde su yoktur.

Ay yüzeyi, kraterler ve ufukta Dünya — Ay yüzeyi: **Kraterler, dağlar, kayalar ve toz**. Atmosfer olmadığı için gökyüzü gündüz bile **siyahtır**.

Atmosferi olmamasının sonuçları

Neden?	Sonuç
Gök taşlarını yakıp küçültecek hava yok	Gök taşları yüzeye çarpar → çok sayıda krater oluşur
Rüzgâr ve yağış yok	Astronotların ayak izleri ve araç izleri yıllarca silinmeden kalır
Isıyı tutacak hava yok	Gündüz çok sıcak, gece çok soğuk olur. Bu büyük fark kayaların parçalanmasına yol açar
Işığı dağıtacak hava yok	Gökyüzü gündüz bile siyah görünür
Sesi taşıyacak hava yok	Ay’da ses duyulmaz. Astronotlar telsizle konuşur
Solunacak hava, sıvı su yok	Ay’da canlı yaşamaz. Astronotlar özel giysi giyer

Bir gök taşının Ay yüzeyine çarparak krater oluşturması — Atmosfer olmadığı için gök taşları **yanmadan** yüzeye çarpar ve **krater** oluşturur.

💧

Güncel bilgi: Ay’da su var mı? Ay’ın yüzeyinde sıvı su yoktur. Ancak bilim insanları, Ay’ın kutuplarında hiç güneş ışığı almayan kraterlerin içinde donmuş su (buz) bulunduğunu tespit etti. Bu buz, gelecekte Ay’a gidecek astronotlar için önemli bir kaynak olabilir.

Ay'ın kutbundaki karanlık kraterde buz — Ay’ın kutuplarında hiç güneş görmeyen kraterlerin içinde **donmuş su (buz)** bulunur.

👨‍🚀

Biliyor muydun? İnsanlar Ay’a ilk kez 1969 yılında ayak bastı. Astronotların o gün bıraktığı ayak izleri, rüzgâr olmadığı için bugün hâlâ Ay’da duruyor.

Ay yüzeyinde astronot ayak izi — Rüzgâr ve yağış olmadığı için astronotların **ayak izleri yıllarca silinmeden** kalır.

3Ay’ın Dönme ve Dolanma Hareketleri

Ay aynı anda iki hareket yapar:

Dönme hareketi	Dolanma hareketi
Ay’ın kendi ekseni etrafında dönmesidir.	Ay’ın Dünya’nın etrafında dolaşmasıdır.
Süresi yaklaşık 27,3 gün	Süresi yaklaşık 27,3 gün
Yönü: batıdan doğuya	Yönü: batıdan doğuya

Ay, Dünya’nın etrafında dolanırken Dünya da Güneş’in etrafında dolanır. Yani Ay, Dünya ile birlikte Güneş’in etrafında da dolanmış olur.

Ay’ın neden hep aynı yüzünü görürüz?

Ay’ın kendi ekseni etrafında bir tur dönmesi ile Dünya’nın etrafında bir tur dolanması aynı sürede ve aynı yönde gerçekleşir. Bu yüzden Ay’ın hep aynı yüzü Dünya’ya dönüktür. Ay’ın diğer yüzünü Dünya’dan hiç göremeyiz.

🙋

Kendin dene: Bir arkadaşın sandalyede otursun (Dünya). Sen yüzün hep ona dönük olacak şekilde etrafında bir tur at (Ay). Turu bitirdiğinde odanın tüm duvarlarına bakmış, yani kendi etrafında da bir tur dönmüş olursun. Ama arkadaşın senin hep yüzünü gördü, ensene hiç bakamadı!

Bir öğrenci yüzü arkadaşına dönük şekilde onun etrafında yürüyor — Arkadaşının etrafında yüzün ona dönük dolaşırsan, o hep **yüzünü** görür. Ay da Dünya’ya hep **aynı yüzünü** gösterir.

📝

Sınavda dikkat! Ay’ın Dünya’dan görünmeyen yüzüne “karanlık yüz” demek yanlıştır. O yüz de Güneş ışığı alır ve aydınlanır. Sadece Dünya’dan görünmez. Doğru adı “Ay’ın uzak yüzü” ya da “arka yüzü”dür.

4Ay’ın Evreleri

Ay’ı her gece gözlemlersek şeklinin gün gün değiştiğini görürüz. Ay’ın Dünya’dan farklı şekillerde görünmesine Ay’ın evreleri denir.

Evreler nasıl oluşur?

Ay’ın her zaman yarısı Güneş tarafından aydınlatılır (Güneş’e bakan yüzü aydınlık, diğer yarısı karanlıktır).
Ay, Dünya’nın etrafında dolanırken bu aydınlık yarının Dünya’dan görünen kısmı değişir.
Aydınlık kısmın tamamını görürsek Dolunay, hiç göremezsek Yeni Ay, yarısını görürsek Dördün olur.
Yani evrelerin nedeni Ay’ın Dünya etrafında dolanmasıdır. Ay’ın şekli aslında hiç değişmez, hep küredir.

Evrelerin sırası

Ay'ın sekiz evresinin gerçek görünümü — Ay’ın evreleri soldan sağa: **Yeni Ay, Hilal, İlk Dördün, Şişkin Ay, Dolunay, Şişkin Ay, Son Dördün, Hilal**

🌑 Yeni Ay

Ay, Dünya ile Güneş’in arasındadır. Aydınlık yüzü Güneş’e döndüğü için Ay Dünya’dan görünmez.

🌓 İlk Dördün

Yeni Ay’dan yaklaşık 1 hafta sonra. Ay’ın sağ yarısı aydınlık görünür. Aydınlık kısım büyümektedir.

🌕 Dolunay

Dünya, Güneş ile Ay’ın arasındadır. Ay’ın aydınlık yüzünün tamamı görünür, Ay tam daire gibi parlar.

🌗 Son Dördün

Dolunay’dan yaklaşık 1 hafta sonra. Ay’ın sol yarısı aydınlık görünür. Aydınlık kısım küçülmektedir.

Ana evreler: Yeni Ay, İlk Dördün, Dolunay, Son Dördün. İki ana evre arasında yaklaşık 1 hafta (7 gün) vardır.
Ara evreler: Hilal ve Şişkin Ay. Bunlar ana evrelerin arasında görülür ve her döngüde ikişer kez görünür.
Yeni Ay’dan Dolunay’a doğru Ay’ın aydınlık kısmı büyür, Dolunay’dan Yeni Ay’a doğru küçülür.
Evreler yaklaşık 29,5 günde tamamlanır ve sonra yeniden başlar. Bu süreye bir kameri ay denir.

🇹🇷

Bayrağımızdaki Ay: Türk bayrağındaki ay, hilal evresindeki Ay’ın görünümüne benzer.

📅

Ay takvimi (kameri takvim): Geçmişte insanlar zamanı Ay’ın evrelerine bakarak hesapladı. Hicri takvim Ay’ın hareketlerine göre düzenlenir. Ramazan ayının ve dinî bayramların başlangıcı, yeni hilalin görülmesine göre belirlenir. Ay takvimi Güneş takviminden yaklaşık 11 gün kısa olduğu için Ramazan her yıl yaklaşık 11 gün erkene kayar.

Gün batımında ufukta ince hilal ve minareler — Yeni hilalin görülmesi, **Ramazan ayının ve bayramların** başlangıcını belirler.

🔭

Süper Ay: Ay’ın Dünya etrafındaki yolu tam bir daire değildir. Ay’ın Dünya’ya en yakın olduğu zamana denk gelen dolunay, normalden biraz daha büyük ve parlak görünür. Buna Süper Ay denir. En uzak olduğu zamandaki dolunay ise biraz daha küçük görünür (Mikro Ay).

📝

Sınavda dikkat! Ay’ın evreleri, Dünya’nın gölgesinin Ay’ın üzerine düşmesiyle oluşmaz. Dünya’nın gölgesi Ay’a düşerse Ay tutulması olur, bu başka bir olaydır. Evrelerin nedeni Ay’ın Dünya etrafında dolanmasıdır.

5Ay’ın Evrelerinin Modelini Oluşturalım

Bilim insanları, doğrudan inceleyemedikleri olayları anlamak için model kullanır. Model, gerçek bir olayı veya cismi temsil eden benzetmedir. Sen de Ay’ın evrelerini gösteren bir model yapabilirsin.

🧪 Etkinlik: Kafam Dünya, top Ay!

Malzemeler: Abajur veya el feneri (Güneş), çubuğa takılmış beyaz top veya strafor top (Ay), senin başın (Dünya), karanlık bir oda.

Öğrenci lamba ışığında elindeki topla Ay'ın evrelerini modelliyor — Lamba **Güneş**, top Ay, öğrencinin başı **Dünya**‘dır. Topun her zaman yarısı aydınlıktır.

Odayı karartın. Lambayı odanın bir kenarına koyup yakın. Lamba Güneş‘i temsil eder.
Topu kolunu uzatarak başından biraz yukarıda tut. Top Ay‘ı, senin başın Dünya‘yı temsil eder.
Yüzün lambaya dönükken topu lamba ile başının arasına getir. Topun sana bakan yüzü karanlıktır: Yeni Ay.
Topu gözünden ayırmadan, saat yönünün tersine yavaşça kendi etrafında dön. Topun aydınlık kısmının büyüdüğünü gör: Hilal, İlk Dördün, Şişkin Ay.
Sırtın lambaya dönük olduğunda topun tamamı aydınlık görünür: Dolunay (başının gölgesi topa düşmesin diye topu biraz yukarıda tut).
Dönmeye devam et. Aydınlık kısım küçülür: Şişkin Ay, Son Dördün, Hilal ve tekrar Yeni Ay.
Gözlemlerini çizerek kaydet. Modelini arkadaşlarınınkiyle karşılaştır, yeni bilgilere göre geliştir.

🔍

Ne fark ettin? Topun yarısı hep aydınlıktı. Değişen tek şey, senin aydınlık kısmın ne kadarını gördüğündü. Gerçek Ay’da da durum aynıdır.

🌙

Ay gözlem günlüğü: Bir ay boyunca her akşam aynı saatte, aynı yerden Ay’a bak. Gördüğün şekli bir takvime çiz. Bulutlu günlerde çizim yapamazsan o günü boş bırak. Ay sonunda evrelerin sırasını kendi gözlemlerinle bulmuş olacaksın!

6Ay’ı İnceleyen Türk Bilim İnsanları

Ali Kuşçu (15. yüzyıl): Astronomi ve matematik alanında çalışmış ünlü bir Türk bilim insanıdır. Semerkant’ta Uluğ Bey’in gözlemevinde çalışmış, sonra İstanbul’a gelerek dersler vermiştir. Ay’da onun adıyla anılan bir krater bulunur.
Cacabey (13. yüzyıl): Kırşehir’de astronomi eğitiminin de verildiği Cacabey Medresesi‘ni yaptırmıştır. Bu medresenin gök cisimlerini gözlemlemek için de kullanıldığı düşünülmektedir.
Ay’daki Türk isimleri: Ay’daki bazı kraterlere Türk ve İslam bilim insanlarının adları verilmiştir. Ay’da Toros Dağları adı verilen bir dağ sırası da vardır.

Bir Türk astronom usturlapla Ay'ı gözlemliyor — 15. yüzyılda Türk astronomları gözlemevlerinde **usturlap** gibi araçlarla gök cisimlerini inceledi.

📚

Araştırma görevi: Ali Kuşçu ve Cacabey hakkında güvenilir kaynaklardan (ders kitabı, ansiklopedi, MEB ve TÜBİTAK siteleri) bilgi topla. Ay’daki Toros Dağları bölgesindeki kraterlere verilen Türk isimlerini araştırıp sınıfta sun.

!Sık Yapılan Yanlışlar

❌ Ay kendi ışığını üretir.✅ Ay, Güneş’ten aldığı ışığı yansıtır.

❌ Ay bir yıldızdır / bir gezegendir.✅ Ay, Dünya’nın doğal uydusudur.

❌ Ay’ın şekli gerçekten değişir.✅ Ay hep küredir, sadece Dünya’dan görünen aydınlık kısmı değişir.

❌ Evreler Dünya’nın gölgesinden oluşur.✅ Evreler Ay’ın Dünya etrafında dolanmasıyla oluşur.

❌ Ay dönmez, bu yüzden hep aynı yüzünü görürüz.✅ Ay döner. Dönme ve dolanma süreleri eşit olduğu için hep aynı yüzü görürüz.

❌ Ay’ın görünmeyen yüzü hep karanlıktır.✅ O yüz de Güneş ışığı alır, sadece Dünya’dan görünmez.

❌ Yeni Ay’da Ay yok olur.✅ Ay oradadır, ama aydınlık yüzü bize dönük olmadığı için görünmez.

❌ Ay’daki koyu bölgeler denizdir.✅ Bunlar geniş, düz ovalardır, içlerinde su yoktur.

❌ Ay sadece geceleri görünür.✅ Ay bazı günlerde gündüz de gökyüzünde görülebilir.

?Merak Ettiklerim

Ay’da neden kraterler bu kadar çok?

Ay’ın atmosferi çok ince olduğu için gök taşları yanmadan yüzeye çarpar. Ayrıca rüzgâr ve yağmur olmadığından oluşan kraterler aşınmaz ve milyonlarca yıl boyunca bozulmadan kalır.

Ay neden bazen gündüz de görünür?

Ay ışığını Güneş’ten aldığı için gündüz de parlar. Ay’ın gökyüzündeki konumu uygunsa ve yeterince parlaksa gündüz mavi gökyüzünde soluk bir şekilde görülebilir.

Ay’da yaşamak mümkün mü?

Şu an için hayır. Ay’da solunacak hava, sıvı su ve uygun sıcaklık yoktur. Ama bilim insanları, Ay’ın kutuplarındaki buzu kullanarak gelecekte Ay’da üsler kurmayı planlıyor.

Ay Dünya’dan uzaklaşıyor mu?

Evet, ama çok yavaş: Ay her yıl Dünya’dan yaklaşık 3,8 cm uzaklaşıyor. Bu, bir tırnağın bir yılda uzadığı kadardır.

Ay’da neden ses duyulmaz?

Ses, havanın titreşmesiyle yayılır. Ay’da hava (atmosfer) yok denecek kadar az olduğu için ses yayılamaz. Astronotlar birbirleriyle telsizle konuşur.

🔑Anahtar Kavramlar

Uydu: Bir gezegenin etrafında dolanan gök cismi

Doğal uydu: Kendiliğinden oluşmuş uydu (Ay gibi)

Krater: Gök taşlarının çarpmasıyla oluşan çukur

Atmosfer: Bir gök cismini saran hava tabakası

Dönme hareketi: Kendi ekseni etrafında dönme

Dolanma hareketi: Başka bir cismin etrafında dolaşma

Ay’ın evreleri: Ay’ın Dünya’dan farklı şekillerde görünmesi

Ana evreler: Yeni Ay, İlk Dördün, Dolunay, Son Dördün

Ara evreler: Hilal, Şişkin Ay

Model: Gerçek bir olayı ya da cismi temsil eden benzetme

✓Kendini Dene

Cevabını seç, hemen doğru mu yanlış mı öğren!

1. Ay ile ilgili hangisi doğrudur?

2. Ay’ın yüzeyinde çok sayıda krater bulunmasının temel nedeni nedir?

3. Astronotların Ay’daki ayak izlerinin yıllarca silinmeden kalmasının nedeni nedir?

4. Dünya’dan Ay’ın hep aynı yüzünü görmemizin nedeni nedir?

5. Ay, Dünya’nın etrafındaki bir dolanmasını yaklaşık kaç günde tamamlar?

6. Ay’ın evrelerinin oluşmasının nedeni nedir?

7. Dolunay evresinde Güneş, Dünya ve Ay nasıl sıralanır?

8. Yeni Ay evresinde Ay neden Dünya’dan görünmez?

9. İlk Dördün evresinden sonra hangi evre gelir?

10. “Ay’ın her zaman yarısı Güneş tarafından aydınlatılır.”

11. “Yeni Ay ile Dolunay arasında yaklaşık 1 gün vardır.”

12. “Ay’ın evreleri yaklaşık 29,5 günde bir tekrarlanır.”

Puanın: 0 / 12

✏️ Boşlukları Doldur

Önce kendin düşün, sonra “Cevapları Göster” düğmesine bas.

Bir gezegenin etrafında dolanan gök cisimlerine uydu denir.
Ay, Dünya’ya yaklaşık 384.400 km uzaklıktadır.
Gök taşlarının Ay’ın yüzeyine çarpmasıyla oluşan çukurlara krater denir.
Ay’ın dönme ve dolanma süreleri eşit olduğu için hep aynı yüzünü görürüz.
Ay’ın aydınlık yüzünün tamamının görüldüğü evreye Dolunay denir.
Ay’ın Dünya’dan hiç görünmediği evreye Yeni Ay denir.
Hilal ve Şişkin Ay, Ay’ın ara evreleridir.

★Kısaca Hatırla

Ay, Dünya’nın doğal uydusudur. Küreye benzer, yüzeyi katıdır.
Ay kendi ışığını üretmez, Güneş’ten aldığı ışığı yansıtır.
Dünya’ya uzaklığı ≈ 384.400 km, çapı Dünya’nın yaklaşık dörtte biri.
Atmosferi çok ince olduğu için: çok krater var, ayak izleri silinmez, gece-gündüz sıcaklık farkı çok büyük, ses duyulmaz, canlı yaşamaz.
Ay hem kendi ekseni etrafında döner hem Dünya etrafında dolanır. İkisi de ≈ 27,3 gün sürer ve batıdan doğuya doğrudur.
Dönme ve dolanma süreleri eşit olduğu için Ay’ın hep aynı yüzünü görürüz.
Ay’ın Dünya’dan farklı şekillerde görünmesine Ay’ın evreleri denir. Nedeni Ay’ın Dünya etrafında dolanmasıdır.
Sıra: Yeni Ay → Hilal → İlk Dördün → Şişkin Ay → Dolunay → Şişkin Ay → Son Dördün → Hilal → Yeni Ay
Ana evreler arası ≈ 1 hafta, evrelerin tamamı ≈ 29,5 gün (bir kameri ay).

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli · FB.5.1.2.1 Ay’ın özellikleri, dönme ve dolanma hareketleri ile ilgili bilimsel çıkarım yapabilme · FB.5.1.2.2 Ay’ın evrelerini temsil eden bilimsel model oluşturabilme

5.SINIF 1.ÜNİTE GÖKYÜZÜNDEKİ KOMŞUMUZ GÜNEŞ

Döndü Topkaya 1.ÜNİTE, 5.SINIF, KONU ÖZETLERİ 17 Ekim 202617 Ekim 20265.sınıf 1.ünite konu özeti, 5.sınıf fen, 5.sınıf fen konu özetleri, fen 1.ünite özet, fen 5.sınıf 1.ünite konu özeti, Fen Bilimleri, fen bilimleri ders notları, fen bilimleri konu özeti, fen ders notları, fen konu anlatımı, fen konu özeti, fen konu özetleri, Gökyüzündeki komşumuz güneş, Güneş, Güneşin özellikleri

5. Sınıf Fen Bilimleri · 1. Ünite · 1. Bölüm

Gökyüzündeki Komşumuz: Güneş

Güneş’in özellikleri, yapısı, Güneş lekeleri ve Güneş’in dönme hareketi. Sınava hazırlık için tüm konu tek sayfada.

🎯 Bu bölümde neler öğreneceğim?

Güneş’in bir yıldız olduğunu ve Güneş’in özelliklerini
Güneş’in neden küçük göründüğünü
Güneş’in yapısını (gazlardan ve katmanlardan oluştuğunu)
Güneş lekelerini, Galileo’nun gözlemlerini ve Güneş’in dönme hareketini
Güneş hakkında nasıl güvenilir bilgi toplayacağımı ve Güneş’i nasıl güvenle gözlemleyeceğimi

☀️ Özellikler 🔭 Neden küçük?🧅 Yapısı ⚫ Lekeler & Galileo 🔄 Dönme 📚 Bilgi toplama ⚠️ Güvenlik ✅ Test

1Güneş Bir Yıldızdır: Güneş’in Özellikleri

Kendi ısısını ve ışığını üreterek çevresine yayan gök cisimlerine yıldız denir. Güneş de bir yıldızdır. Gece gökyüzünde gördüğümüz yıldızlar da aslında birer “güneş”tir, ancak bize çok uzak oldukları için küçük, parlak noktalar gibi görünürler.

Güneş’in özellikleri

⭐Dünya’ya en yakın yıldızdır.

⚪Şekli küreye benzer. Uzaktan daire gibi görünür ama daire değildir.

💨Çok sıcak gazlardan oluşur. Katı bir yüzeyi yoktur. Gazların çoğu hidrojen ve helyumdur.

🔥Kendi ısısını ve ışığını üretir. Dünya’nın en önemli ısı ve ışık kaynağıdır.

🎯Güneş Sistemi’nin merkezindedir. Dünya ve diğer gezegenler Güneş’in etrafında dolanır.

🏔️Güneş Sistemi’ndeki en büyük gök cismidir. Ama evrendeki yıldızlar arasında orta büyüklükte bir yıldızdır.

🧅Dünya gibi katmanlı bir yapıya sahiptir.

🔄Kendi ekseni etrafında döner (dönme hareketi).

⚫Yüzeyinde zaman zaman Güneş lekeleri görülür.

🌌Samanyolu galaksisinde bulunan milyarlarca yıldızdan biridir.

Sayılarla Güneş

150 milyon km

Dünya’ya yaklaşık uzaklığı

≈ 8 dakika

Işığının Dünya’ya ulaşma süresi (8 dk 20 sn)

109 kat

Çapı, Dünya’nın çapından büyüktür

1,3 milyon

İçine sığabilecek yaklaşık Dünya sayısı

≈ 6000 °C

Yüzey sıcaklığı (yaklaşık 5500–6000 °C)

15 milyon °C

Merkezinin (iç kısmının) sıcaklığı

≈ 25 gün

Kendi ekseni etrafında bir tur dönme süresi

≈ 4,6 milyar yıl

Yaşı (yaklaşık 5 milyar yıl da denir)

Dev Güneş'in yanında küçücük görünen Dünya — Güneş’in çapı Dünya’nın çapının yaklaşık **109 katıdır**. İçine yaklaşık **1,3 milyon** Dünya sığabilir.

Güneş olmasaydı ne olurdu? (Güneş’in önemi)

Bir yanı güneşli ve yeşil, diğer yanı karanlık ve donmuş vadi — Güneş ışığı alan yeşil vadi ile Güneş olmasaydı oluşacak **karanlık ve donmuş** dünya

Dünya sürekli karanlık ve aşırı soğuk olurdu. Denizler, göller donardı.
Bitkiler besin üretemez (fotosentez yapamaz), dolayısıyla hayvanlar ve insanlar da besin bulamazdı.
Rüzgâr, yağmur ve su döngüsü gibi olaylar gerçekleşmezdi.
Kısacası Dünya’da yaşam olmazdı. Kullandığımız enerjinin büyük kısmının kaynağı Güneş’tir.

2Güneş Bu Kadar Büyükse Neden Küçük Görünür?

Güneş, Dünya’dan çok daha büyüktür. Gökyüzünde küçük bir top gibi görünmesinin nedeni Dünya’dan çok uzakta olmasıdır. Bir cisim bizden uzaklaştıkça olduğundan daha küçük görünür. Buna perspektif etkisi denir.

Örneğin havada uçan bir uçak çok büyük olduğu hâlde bize küçük bir kuş gibi görünür. Yanımızdan geçen bir otobüs ise uzaklaştıkça küçülüyor gibi görünür. Otobüs küçülmez, sadece uzaklaşır.

Uzaktaki uçak ve otobüsün küçük görünmesi — Uçak ve uzaktaki otobüs gerçekte büyüktür, **uzakta oldukları için** küçük görünürler. Bu **perspektif etkisidir**.

🌗

Güneş ve Ay neden aynı büyüklükte görünür? Gökyüzünde Güneş ile Ay yaklaşık aynı büyüklükte görünür. Oysa Güneş’in çapı Ay’ın çapından yaklaşık 400 kat büyüktür. Ama Güneş, Dünya’ya Ay’dan yaklaşık 400 kat daha uzaktır. Bu yüzden ikisi de bize aynı büyüklükte görünür.

Dünya'dan bakınca Ay ile Güneş'in aynı büyüklükte görünmesi — Küçük ama **yakın** Ay ile dev ama **çok uzak** Güneş, Dünya’dan aynı büyüklükte görünür.

📝

Sınavda dikkat! “Güneş küçük olduğu için küçük görünür” ifadesi yanlıştır. Güneş uzak olduğu için küçük görünür.

3Güneş’in Yapısı

Güneş, Dünya gibi katı değildir. Tamamen çok sıcak gazlardan oluşur. Bu gazların yaklaşık %71’i hidrojen, %27’si helyumdur. Geri kalan çok küçük kısım ise başka maddelerdir.

Güneş’in merkezinde hidrojen gazı helyum gazına dönüşür. Bu sırada çok büyük miktarda ısı ve ışık enerjisi açığa çıkar. Güneş’in parlamasının ve sıcak olmasının nedeni budur.

Tıpkı Dünya’mız gibi Güneş de iç içe katmanlardan oluşur. Merkezden dışarıya doğru gidildikçe sıcaklık azalır, yani en sıcak bölge merkezdir.

Güneş'in iç içe katmanlarını gösteren kesit — Güneş’in kesiti: İç içe katmanlar. **En sıcak ve en parlak bölge merkezdir**, dışa doğru sıcaklık azalır.

Dünya ve Güneş'in katmanlı yapısının karşılaştırılması — **Dünya ve Güneş:** İkisi de katmanlardan oluşur ve içe doğru gidildikçe sıcaklık artar. Dünya katıdır, Güneş ise gazlardan oluşur.

🔗

Dünya ile Güneş’in benzer ve farklı yönleri

Benzer: İkisi de küreye benzer, ikisi de katmanlardan oluşur, ikisinin de en sıcak yeri merkezidir, ikisi de kendi ekseni etrafında döner.
Farklı: Dünya’nın katı bir yüzeyi vardır, Güneş ise gazdan oluşur. Güneş kendi ışığını üretir, Dünya üretmez. Güneş çok daha büyük ve sıcaktır.

4Güneş Lekeleri ve Galileo

Güneş’in yüzeyinde zaman zaman koyu renkli bölgeler görülür. Bunlara Güneş lekesi denir.

Güneş lekeleri, çevrelerine göre daha soğuk bölgelerdir. Bu yüzden daha koyu görünürler. Ama yine de binlerce derece sıcaktırlar.
Güneş lekeleri delik değildir ve Güneş’in bir katmanı da değildir.
Lekeler her zaman aynı değildir: Oluşabilir, büyüyüp küçülebilir ve kaybolabilir. Sayıları zamanla değişir.
Lekeler günler boyunca gözlendiğinde yerlerinin değiştiği görülür.

Güneş yüzeyindeki koyu Güneş lekeleri — Güneş lekeleri yakından: Çevresine göre **daha soğuk** oldukları için **koyu** görünürler.

🔭 Galileo Galilei’nin gözlemleri

İtalyan bilim insanı Galileo Galilei, yaklaşık 400 yıl önce (1610’lu yıllarda) kendi geliştirdiği teleskopla Güneş lekelerini gözlemledi. Lekelerin yerlerini her gün çizerek kaydetti.

Galileo teleskopla Güneş'in görüntüsünü kâğıda yansıtıp lekeleri çiziyor — **Galileo Galilei**, teleskopla Güneş’in görüntüsünü kâğıda yansıtarak lekeleri gözlemledi ve çizdi.

Galileo, lekelerin günden güne hep aynı yöne doğru kaydığını fark etti. Lekeler Güneş’in bir kenarından görünüyor, Güneş’in önünden geçiyor ve diğer kenarından kayboluyordu. Yaklaşık iki hafta sonra aynı lekeler tekrar ortaya çıkıyordu. Galileo bu gözlemlerden şu sonuca ulaştı:

💡

Güneş lekelerinin yer değiştirmesi, Güneş’in kendi ekseni etrafında döndüğünü gösterir.

Üç farklı günde Güneş lekelerinin konumu — **1. gün → 4. gün → 7. gün:** Lekeler hep aynı yöne kayıyor. Demek ki **Güneş kendi ekseni etrafında dönüyor!**

📜

Biliyor muydun? Teleskopla Güneş’e doğrudan bakmak gözlere çok zarar verir. Bu yüzden Galileo ve arkadaşları Güneş’in görüntüsünü teleskopla beyaz bir kâğıda yansıtarak lekeleri kâğıt üzerinde çizdiler. Bu yöntem bugün de güvenli gözlem için kullanılır.

5Güneş’in Dönme Hareketi

Bir gök cisminin kendi ekseni etrafında dönmesine dönme hareketi denir. Eksen, cismin ortasından geçtiği düşünülen hayalî bir çizgidir. Dünya gibi Güneş de dönme hareketi yapar.

Güneş kendi ekseni etrafında batıdan doğuya doğru döner. Bu, üstten bakıldığında saat yönünün tersidir. Dünya da aynı yönde döner.
Güneş kendi ekseni etrafında bir turunu yaklaşık 25 günde tamamlar.
Güneş’in dönme hareketini doğrudan göremeyiz. Bunu Güneş lekelerinin yer değiştirmesinden anlarız.

Güneş'in kendi ekseni etrafında dönmesi — **Dönme hareketi:** Güneş kendi ekseni etrafında **batıdan doğuya** döner. Bir tur yaklaşık **25 gün** sürer.

🤔

İlginç bir bilgi: Güneş gazdan oluştuğu için her yeri aynı hızda dönmez. Ekvator (orta) bölgesi daha hızlı döner ve bir turu yaklaşık 25 günde tamamlar. Kutuplara yakın bölgelerde ise bir tur 30 günden uzun sürer.

Dönme ve dolanma karıştırılmasın!

Dönme hareketi	Dolanma hareketi
Bir cismin kendi ekseni etrafında dönmesidir.	Bir cismin başka bir cismin etrafında dolaşmasıdır.
Örnek: Güneş kendi ekseni etrafında ≈ 25 günde döner.	Örnek: Dünya, Güneş’in etrafında 1 yılda dolanır.

6Güneş Hakkında Nasıl Bilgi Toplarız?

Bu bölümde Güneş’in yapısı ve dönme hareketi hakkında bilgi toplamayı öğreniyoruz. Bir bilim insanı gibi bilgi toplarken şu adımları izleriz:

Araçları belirle: Hangi kaynaklardan bilgi alacağına karar ver. Ders kitabı, ansiklopedi, bilim dergileri, güvenilir internet siteleri (MEB, TÜBİTAK, NASA gibi), belgeseller, gözlem araçları.
Bilgiyi bul: Seçtiğin araçları kullanarak Güneş’in yapısı ve dönmesiyle ilgili bilgilere ulaş.
Bilgiyi doğrula: Bulduğun bilgiyi en az iki farklı güvenilir kaynaktan karşılaştır. Herkesin yazabildiği sitelere hemen güvenme.
Bilgiyi kaydet: Ulaştığın bilgileri tablo, çizim, poster veya notlarla düzenli bir şekilde kaydet.

Bilim insanları Güneş’i nasıl inceler?

Teleskoplar: Güneş’i inceleyen özel filtreli teleskoplarla Güneş lekeleri ve Güneş’in yüzeyi gözlenir.
Uzay araçları: 2018’de fırlatılan Parker Güneş Sondası, Güneş’e en çok yaklaşan insan yapımı araçtır ve Güneş hakkında bilgi toplar.
Uydular: Uzaydaki gözlem uyduları Güneş’in fotoğraflarını sürekli çeker. Bu fotoğraflara internetten güvenle bakabilirsin.

Parker Güneş Sondası Güneş'in yakınında — **Parker Güneş Sondası** (2018): Güneş’e en çok yaklaşan insan yapımı uzay aracı. Isı kalkanı onu korur.

7Güneş’i Güvenle Gözlemle

⚠️

ASLA Güneş’e doğrudan bakma! Güneş ışınları gözlerimize kalıcı zarar verebilir, körlüğe bile neden olabilir. Güneş filtresi olmayan dürbün, teleskop, büyüteç (mercek), fotoğraf makinesi ile ya da güneş gözlüğüyle bakmak çok tehlikelidir. Bu araçlar ışığı topladığı için zarar daha da artar.

Güvenli gözlem yolları

Öğretmen veya bir yetişkin eşliğinde özel güneş filtresi takılmış teleskop ya da güneş gözlem gözlüğü kullanmak
Güneş’in görüntüsünü dürbün veya teleskopla beyaz bir kâğıda/ekrana yansıtıp kâğıda bakmak
Gözlem uydularının çektiği Güneş fotoğraflarını internetten incelemek

Öğretmen ve öğrenciler Güneş'in görüntüsünü kartona yansıtarak gözlemliyor — Doğru yöntem: Güneş’in görüntüsü teleskopla **beyaz kartona yansıtılır**, öğrenciler **kartona bakar**.

!Sık Yapılan Yanlışlar

❌ Güneş bir gezegendir.✅ Güneş bir yıldızdır.

❌ Güneş daire şeklindedir.✅ Güneş küreye benzer.

❌ Güneş küçük olduğu için küçük görünür.✅ Güneş uzak olduğu için küçük görünür.

❌ Güneş katı bir gök cismidir.✅ Güneş sıcak gazlardan oluşur.

❌ Güneş lekeleri Güneş’teki deliklerdir.✅ Lekeler, çevresine göre daha soğuk bölgelerdir.

❌ Güneş lekeleri hep aynı yerde durur.✅ Lekeler yer değiştirir, oluşup kaybolabilir.

❌ Güneş hareket etmez.✅ Güneş kendi ekseni etrafında döner.

❌ Güneş evrendeki en büyük yıldızdır.✅ Güneş orta büyüklükte bir yıldızdır.

❌ Güneş gözlüğüyle Güneş’e bakılabilir.✅ Güneş’e hiçbir zaman doğrudan bakılmaz.

?Merak Ettiklerim

Güneş neden bu kadar sıcak?

Güneş’in merkezinde hidrojen gazı helyuma dönüşür. Bu sırada çok büyük miktarda ısı ve ışık enerjisi açığa çıkar. Bu enerji katmanlardan geçerek uzaya yayılır.

Güneş’in üzerine basılabilir mi?

Hayır. Güneş’in katı bir yüzeyi yoktur, tamamen çok sıcak gazlardan oluşur. Ayrıca sıcaklığı hiçbir aracın dayanamayacağı kadar yüksektir.

Güneş bir gün söner mi?

Evet, ama bu milyarlarca yıl sonra olacak. Güneş’in içindeki hidrojen yavaş yavaş tükenir. Bilim insanları Güneş’in yaklaşık 5 milyar yıl daha parlayacağını düşünüyor.

Gece Güneş nereye gider?

Güneş bir yere gitmez. Dünya kendi ekseni etrafında döndüğü için, bulunduğumuz yer Güneş’e dönük değilse gece yaşarız. O sırada Dünya’nın diğer yüzü gündüzdür.

Güneş lekeleri hep aynı mıdır?

Hayır. Güneş lekeleri sonradan oluşabilir, büyüyüp küçülebilir ve kaybolabilir. Bazı yıllarda çok, bazı yıllarda az leke görülür.

🔑Anahtar Kavramlar

Yıldız: Kendi ısısını ve ışığını üreten gök cismi

Güneş: Dünya’ya en yakın yıldız

Güneş Sistemi: Güneş ve etrafında dolanan gök cisimleri

Güneş lekesi: Güneş yüzeyindeki daha soğuk, koyu bölge

Eksen: Cismin ortasından geçtiği düşünülen hayalî çizgi

Dönme hareketi: Kendi ekseni etrafında dönme

Dolanma hareketi: Başka bir cismin etrafında dolaşma

Perspektif: Uzaktaki cisimlerin küçük görünmesi

Teleskop: Uzaktaki gök cisimlerini incelemeye yarayan araç

✓Kendini Dene

Cevabını seç, hemen doğru mu yanlış mı öğren!

1. Güneş ile ilgili hangisi doğrudur?

2. Güneş, Dünya’dan çok büyük olduğu hâlde gökyüzünde küçük görünür. Bunun nedeni nedir?

3. Aşağıdakilerden hangisi Güneş ile Dünya’nın ortak özelliği değildir?

4. Güneş lekeleri neden koyu renkli görünür?

5. Teleskopla Güneş lekelerini gözlemleyerek Güneş’in kendi ekseni etrafında döndüğü sonucuna ulaşan bilim insanı kimdir?

6. Güneş lekelerinin günler içinde aynı yöne doğru yer değiştirmesi neyi gösterir?

7. Güneş kendi ekseni etrafında bir turunu yaklaşık kaç günde tamamlar?

8. Güneş’i gözlemlemek isteyen Elif’in hangisini yapması doğrudur?

9. Ali, Güneş ile ilgili internette bir bilgi buldu. Bu bilginin doğru olduğundan emin olmak için ne yapmalıdır?

10. “Güneş, Dünya ile aynı yönde, batıdan doğuya doğru döner.”

11. “Güneş, evrendeki en büyük yıldızdır.”

12. “Güneş’in en sıcak bölgesi merkezidir.”

Puanın: 0 / 12

✏️ Boşlukları Doldur

Önce kendin düşün, sonra “Cevapları Göster” düğmesine bas.

Kendi ısısını ve ışığını üreten gök cisimlerine yıldız denir.
Güneş, Dünya’ya yaklaşık 150 milyon km uzaklıktadır.
Güneş’in çapı, Dünya’nın çapının yaklaşık 109 katıdır.
Güneş’i oluşturan gazların büyük kısmı hidrojen ve helyumdur.
Güneş yüzeyindeki daha soğuk ve koyu bölgelere Güneş lekesi denir.
Bir cismin kendi ekseni etrafında dönmesine dönme hareketi denir.

★Kısaca Hatırla

Güneş, Dünya’ya en yakın yıldızdır. Kendi ısısını ve ışığını üretir.
Şekli küreye benzer, çok sıcak gazlardan (çoğunlukla hidrojen ve helyum) oluşur.
Güneş Sistemi’nin merkezinde ve sistemin en büyük gök cismidir. Evrende orta büyüklükte bir yıldızdır.
Dünya’ya uzaklığı ≈ 150 milyon km, çapı Dünya’nın 109 katı, içine ≈ 1,3 milyon Dünya sığar.
Gökyüzünde küçük görünmesinin nedeni çok uzakta olmasıdır.
Dünya gibi katmanlı bir yapısı vardır. En sıcak yeri merkezidir.
Güneş lekeleri, çevresine göre daha soğuk, koyu bölgelerdir.
Galileo, teleskopla lekeleri gözlemleyip Güneş’in döndüğünü keşfetti.
Güneş kendi ekseni etrafında batıdan doğuya, yaklaşık 25 günde bir tur döner.
Bilgi toplarken kaynağı belirle, bilgiyi bul, doğrula ve kaydet.
Güneş’e asla doğrudan bakılmaz!

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli · FB.5.1.1.1 Güneş’in yapısı ve dönme hareketi ile ilgili bilgileri toplayabilme

8.SINIF 1.ÜNİTE MEVSİMLERİN OLUŞUMU

Döndü Topkaya 1.ÜNİTE, 8.SINIF, KONU ÖZETLERİ 7 Ocak 202121 Eylül 20228.sınıf 1.ünite ders notları, 8.sınıf 1.ünite konu özeti, fen 1.ünite özet, fen 8 konu özeti, fen 8.sınıf 1.ünite konu özeti, fen 8.sınıf 1.ünite özet, Fen Bilimleri, fen bilimleri 8. sınıf konu özeti, fen bilimleri 8.sınıf, fen bilimleri 8.sınıf 1.ünite, fen bilimleri 8.sınıf 1.ünite mevsimlerin oluşumu konu özeti, fen bilimleri ders notları, fen bilimleri konu özeti, fen bilimleri mevsimler, fen bilimleri mevsimler ve iklim, fen bilimleri mevsimlerin oluşumu konu, fen ders notları, fen konu anlatımı, fen konu özeti, fen konu özetleri, fen mevsimler konu özeti, mevsimler ders notları, mevsimler konu özeti, mevsimler ve iklim konu özeti

8.Sınıf 1.Ünite Mevsimlerin Oluşumu Konu Özeti

MEVSİMLERİN OLUŞUMU

MEVSİMLER NASIL OLUŞUR?

Mevsimlerin oluşumunda 2 temel olay etkilidir.

Dünya’nın Güneş etrafında dolanma hareketi yapması
Dünya’nın ekseninin 23 derece 27 dakika eğik olması

NOT !

Mevsimlerin oluşumunda Dünya’nın Güneş’e yaklaşması veya uzaklaşmasının etkili olduğu düşünülür. Bilinenin aksine Dünya’nın Güneş’e en yakın olduğu Ocak ayında kuzey yarım kürede kış yaşanırken, en uzak olduğu Temmuz ayında yaz mevsimi yaşanmaktadır. Bu durumda Güneş’e olan mesafenin mevsimlerin oluşumunda etkili olmadığını net bir şekilde görmekteyiz.

1-DÜNYA’NIN GÜNEŞ ETRAFINDA DOLANMA HAREKETİ

Dünya Güneş etrafında belirli bir yörüngede dolanır. Bu yörünge de dolanırken sürekli konumu değişir. Güneş ışığının Dünya üzerinde dik olarak geldiği bölgeler bu şekilde değişiklik göstermiş olur. Eğer Dünya dolanma hareketi yapmamış olsaydı Güneş ışınları hep aynı bölgeye dik olarak gelecek ve o bölgede hep aynı mevsim yaşanmış olacaktı.

2-DÜNYA’NIN EKSEN EĞİKLİĞİ

Dünya’nın ekseni 23⁰27” (23 derece 27 dakika) eğiktir. Bu eğiklikten dolayı Güneş etrafında dolanırken Güneş ışınlarının dik geldiği bölgeler sürekli değişiklik gösterir. Dünya Kuzey ve Güney yarım küre olmak üzere iki yarım küreden oluşur. Dünya Resim 1’deki konumdayken Güneş ışınları Güney yarım küreye dik gelir. Resim 2′ deki konuma geldiğinde ise Güneş ışınları Kuzey yarım küreye dik gelir. Eksen eğikliği olmasaydı bütün konumlarda Güneş ışınları Kuzey ve Güney yarım küreye eşit şekilde dağılırdı. Bu da Dünya’nın her yerinde değişmeyen tek mevsim yaşanmasına neden olurdu.

EKSEN EĞİKLİĞİ OLMASAYDI

Dünya’nın her yerinde yıl boyunca gece ve gündüz süresi eşit olurdu.
Güneş ışınları yıl boyunca Ekvator’a dik gelirdi, geriye kalan bölgelerde yıl boyu hep aynı açıyla ışınları alırdı.
Birim yüzeye düşen ortalama enerji aynı bölgede yıl boyunca aynı olurdu.
Güneş’in yıl boyunca doğduğu yer ve battığı yer değişmezdi.
Dünya’nın her yerinde değişmeyen sabit mevsim oluşurdu.
Dünya’nın her yerinde aynı konumda yıl boyunca öğle vakti gölge boyu değişmezdi.
Kutup noktalarında gece ve gündüz süresi Dünya’nın diğer bölgeleri ile eşit olurdu.

DÜNYANIN EKSEN EĞİKLİĞİ – Döndü Topkaya

21 HAZİRAN

Güneş ışınları Kuzey Yarım Küre’ de YENGEÇ DÖNENCESİ’ ne dik olarak gelir. Güneş ışınlarının öğle vakti dik olarak geldiği enleme Yengeç Dönencesi denir.
Kuzey Yarım Kürede Yaz , Güney Yarım Kürede Kış başlangıcıdır.
Kuzey Yarım Kürede en uzun gündüz yaşanır ve bu tarihten sonra gündüz süreleri kısalmaya başlar.
Güney Yarım Kürede en uzun gece yaşanır ve bu tarihten sonra geceler kısalmaya başlar.
Dünya üzerinde herhangi bir noktadan Kuzeye doğru gidildikçe gündüz süresi uzar.

Fen Bilimleri 8.Sınıf 1.Ünite Konu Özeti

8.SINIF FEN BİLİMLERİ MEVSİMLER KONU ÖZETİ

21 ARALIK

Güneş ışınları Güney Yarım Küre’ye dik gelir.
Güney Yarım Küre’de öğle vakti Güneş ışınlarının dik olarak geldiği enleme OĞLAK DÖNENCESİ denir.
Bu tarihten itibaren Güney Yarım Küre’de Yaz, Kuzey Yarım Küre’de Kış yaşanır.
Güney Yarım Küre’de en uzun gündüz , Kuzey Yarım Küre’de en uzun gece yaşanır. Bu tarihten itibaren Kuzey Yarım Küre’de geceler, Güney Yarım Küre’de gündüzler kısalmaya başlar.
Bu tarihte Dünyanın herhangi bir yerinden Güneye doğru gidildikçe gündüzler uzar.

21 MART

Güneş ışınları öğle vakti EKVATOR’ a dik gelir.
Dünyanın her yerinde gece-gündüz eşitliği ( EKİNOKS) yaşanır.
Bu tarihten itibaren Kuzey Yarım Küre’ de İlkbahar, Güney Yarım Küre’de Sonbahar yaşanır.
Kuzey Kutup Noktasında 6 aylık gündüz , Güney Kutup Noktasında 6 aylık gece başlar.

8.Sınıf 1.Ünite Mevsimler ve İklim Konu Özeti — 21 MART

23 EYLÜL

Güneş ışınları öğle vakti EKVATOR’ a dik gelir.
Dünyanın her yerinde gece-gündüz eşitliği ( EKİNOKS) yaşanır.
Bu tarihten itibaren Kuzey Yarım Küre’ de Sonbahar, Güney Yarım Küre’de İlkbahar yaşanır.
Güney Kutup Noktasında 6 aylık gündüz , Kuzey Kutup Noktasında 6 aylık gece başlar.

NOT !

Ekvator Güneş ışınlarını yılda iki kez tam dik açı ile alır. (21 Mart ve 23 Eylül). Diğer günlerde ise dike yakın açı ile alır. Buna rağmen üzerinde gece ve gündüz süreleri her gün eşittir. Ekvator üzerindeki yerlerde yıl boyunca gece ve gündüz süreleri eşittir.

Işınların bir yüzeye dik olarak gelmesi birim yüzeye düşen ışın miktarının fazla olmasına sebep olur. Dünya yüzeyinde ışınların dik geldiği bölgede birim yüzeye düşen ışın miktarı fazla olur ve yaz mevsimi yaşanır.

21 HAZİRAN

Güneş ışınları Yengeç dönencesine dik açı ile gelir.
Aydınlanma çemberi Güney kutup dairesini teğet geçer.
Kuzey kutup noktasında gündüz, Güney kutup noktasında gece yaşanmaktadır.

21 ARALIK

Güneş ışınları Oğlak dönencesine dik açı ile gelir.
Aydınlanma çemberi Kuzey kutup dairesini teğet geçer.
Kuzey kutup noktasında gece, Güney kutup noktasında gündüz yaşanmaktadır.

21 MART-23 EYLÜL

Güneş ışınları Ekvatora dik açı ile gelir.
Dünya’nın her yerinde gece ve gündüz eşitliği oluşur.(Ekinoks)
Aydınlanma çemberi Kuzey ve Güney kutup noktalarını teğet geçer.
21 MART Kuzey kutup noktasında 6 aylık gündüzün Güney kutup noktasında 6 aylık gecenin başlangıç tarihidir.
23 EYLÜL Kuzey kutup noktasında 6 aylık gecenin Güney kutup noktasında 6 aylık gündüzün başlangıç tarihidir.

8.Sınıf 1.Ünite Mevsimlerin Oluşumu Konu Özeti

---<span class="has-inline-color has-white-color">Döndü TOPKAYA</span>

—Döndü TOPKAYA Fen Bilimleri Öğretmeni

Fenozom’u Takip Edin!

Fenozom’u takip edin!