8.SINIF 1.ÜNİTE İKLİM VE HAVA OLAYLARI

8.Sınıf 1.Ünite İklim ve Hava Olayları Konu Özeti

8.Sınıf 1.Ünite İklim ve Hava Olayları Konu Özeti

İKLİM VE HAVA OLAYLARI

HAVA OLAYLARI

Dar bir bölgede belirli ve kısa bir süre içinde etkili olan atmosfer koşullarıdır.

Hava olaylarını rüzgar ve yağış olarak inceleyebiliriz. Havadaki su buharının atmosfere yakın bölgelerde yoğuşması sonucu kar ve yağmur, yere yakın bölgelerde yoğuşması sonucu sis, çiy ve kırağı oluşur.

YAĞMUR

Havadaki su buharı sıcaklığın etkisiyle genleşerek yükselir ve atmosferin üst katmanlarında soğuk hava tabakasıyla karşılaşır. Burada su buharı yoğunlaşarak su damlacıklarına dönüşür. Yeterince ağırlaşan su damlaları yağmur şeklinde yeryüzüne düşer.

Havadaki su buharının yükselip atmosferin üst katmanlarında 0’C ‘nin altındaki soğuk hava ile karşılaşması sonucu donarak yer yüzüne inmesidir. Su buharının donması sonucu kristale benzeyen yapılar oluşur. Bu yapılar birleşerek kar tanelerini oluşturur.

KAR

Havadaki su buharı yükselip atmosferin üst katmanlarında yoğuşma ile su damlalarına dönüştüğü esnada dikey hava hareketleri ile yukarı çıkabilir. Ani olarak sıcaklık ve basınç değişimi sonucu donar ve donmuş kütleler halinde yeryüzüne iner.

DOLU

ÇİY

Havadaki su buharı yere yakın bölgelerde soğuk olan yeryüzü ile temas eder ve yoğuşur. Toprak yüzeyinde, otların üzerinde veya yerde bulunan cisimlerin üzerinde yoğuşan su buharı su damlacıklarına dönüşür.

KIRAĞI

Havadaki su buharı yere yakın bölgelerde soğuk olan yeryüzü ile temas eder .Toprak yüzeyinde, otların üzerinde veya yerde bulunan cisimlerin üzerinde yoğuşan su buharı donarak buz kristallerine dönüşür.

SİS

Sıcak hava kütlesi ile soğuk hava kütlesinin karşılaşması sonucu havadaki su buharı yoğuşmaya başlar ve sis oluşur.

NOT: Yağmur, kar ve dolu atmosferde gerçekleşen hava olaylarıdır. Çiy, sis ve kırağı ise yere yakın gerçekleşir.



ALÇAK VE YÜKSEK BASINÇ ALANLARI NASIL OLUŞUR?


ALÇAK BASINÇ ALANI

  • Hava sıcaklığının yüksek olduğu bölgelerde sıcaklığın etkisiyle hava tanecikleri genleşerek birbirinden uzaklaşır. Tanecikler birbirinden uzaklaştığında havanın yoğunluğu azalır ve yukarı doğru hareket eder. Yeryüzüne yakın bölgelerde tanecik sayısı az ve seyrek olduğundan basınç azdır.
  • Atmosfere doğru yükselen havadaki su buharı atmosferin üst katmanlarında soğuk hava ile karşılaşır ve yoğuşur. Bunun sonucunda bulut oluşumu gözlenir.
  • Soğuyan hava tanecikleri yeniden büzülerek yoğunluğu artar ve yeryüzüne doğru hareket eder.
  • Havanın hareketi çevreden merkeze doğrudur.
  • Alçak basınç alanlarında hava genellikle kapalıdır ve yağış oluşma ihtimali fazladır.
  • Ekvator ve çevresi

YÜKSEK BASINÇ ALANI

  • Hava sıcaklığının düşük olduğu bölgelerde hava tanecikleri büzülerek birbirine yaklaşır. Bu durum havanın yoğunluğunun artmasına ve yere doğru yığılmasına neden olur.
  • Yeryüzüne yakın bölgelerde yığılan hava tanecikleri basıncın artmasına neden olur.
  • Yüksek basınç alanlarında havanın hareketi merkezden çevreye doğrudur.
  • Yüksek basınç alanlarında bulut oluşumu gözlenmez, hava genellikle açık ve Güneşlidir.( Güneşli olması sıcak olduğunu göstermez. Hava soğuktur.Yağış ihtimali düşüktür.)
  • Kutuplar ve çevresi

RÜZGAR OLUŞUMU

Yüksek basınç alanından alçak basınç alanına doğru olan yatay yönde hava hareketine rüzgar denir.

FIRTINA

Saatteki hızı 90-120 km arasında olan kuvvetli rüzgarlardır. Fırtınalar, ince ağaç dallarının kırılmasına ve arabaların yoldan çıkmasına neden olabilir.

KASIRGA

Saatteki hızı 120 km’den fazla olan kuvvetli rüzgarlardır. Kasırgalar; bitki örtüsünde, yerleşim yerlerinde büyük tahribata yol açar ve daha çok ekvatoral bölgelerde gözlenir. Kasırga oluşumunu havadaki nem oranı, okyanus suyu sıcaklığı, rüzgâr hızı ve
konum etkiler. Okyanus suyu sıcaklığı arttığında su yüzeyindeki buharlaşma da artar.
Okyanus yüzeyinde bulunan ve sıcaklığı gittikçe yükselen hava, su buharıyla birlikte dönerek
yükselir. Yükselen hava, soğuk bölgelerde aniden yoğunlaşır ve tekrar yeryüzüne doğru
hareket eder, yağışlar gözlenir. Bu döngünün devam etmesiyle hızlanan hava akışı
kasırgaları oluşturur. Kasırga sırasında havadaki nem oranının gittikçe artmasıyla hortumlar
oluşabilir. Hortumlar, etki alanları küçük olmasına rağmen, yıkıcılığı çok yüksek rüzgârlardır.

hortum – Döndü Topkaya

MELTEMLER

DENİZ MELTEMİ

(GÜNDÜZ MELTEMİ)

Gündüzleri Güneş ışığının etkisiyle yeryüzü ısınır. Karalar denizlere göre daha hızlı ısınır. Karaların yüzeyine yakın bölgelerde bulunan hava tanecikleri sıcaklığın etkisiyle genleşerek yukarı doğru hareket eder. Yere yakın bölgelerde hava taneciği sayısı azalır ve alçak basınç alanı oluşur. Denizler ise karalara göre geç ısınır. Bu sebeple deniz yüzeyine yakın bölgelerde hava tanecikleri daha sık ve yoğun bulunur. Bu bölgede sıkışan hava tanecikleri yüksek basınç alanını oluşturur. Sonuçta hava yüksek basınç alanından alçak basınç alanına doğru harekete başlar ve rüzgarı oluşturur. Gündüzleri denizden karaya doğru esen bu rüzgarlara Gündüz Meltemi( Deniz Meltemi) denir.

KARA MELTEMİ

(GECE MELTEMİ)

Güneş battıktan sonra karalar hızla soğur. Üzerinde bulunan hava tanecikleri büzülerek sıkışır ve yüksek basınç alanı oluşturur. Deniz ise hala ılıktır ve geç soğur. Deniz yüzeyine yakın alanlardaki hava tanecikleri genleşerek yükselir ve burada hava taneciklerinin azalması sonucu alçak basınç alanı oluşur. Sonuçta hava yüksek basınç alanından alçak basınç alanına doğru hareket eder ve rüzgar oluşur. Karadan denize doğru esen bu rüzgara Kara Meltemi( Gece Meltemi) denir.

İKLİM

Geniş bir bölgede uzun yıllar boyunca gözlemlenen hava olaylarının ortalamasıdır. İklimden bahsederken geniş bölgeler söz konusudur. 30-35 yıllık veriler değerlendirilerek bir bölgenin iklimi hakkında yorum yapılabilir.

İKLİMİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

  • Ekvatora uzaklık(enlem)
  • Yer şekilleri
  • Denizden yükseklik
  • Denize uzaklık
  • Bitki örtüsü

İklim ile ilgilenen bilim dalına KLİMATOLOJİ(İklim Bilimi) , bu alanda çalışan uzmanlara da KLİMATOLOG(İklim Bilimci) denir.

İKLİM VE HAVA OLAYLARI ARASINDAKİ FARKLAR

İKLİM

  1. Geniş bölgeler için geçerlidir.
  2. Uzun sürede meydana gelen hava olaylarının ortalamasıdır.
  3. Kesinlik bildirir ve değişkenlik azdır.
  4. Bilim dalı Klimatoloji
  5. Bilim insanı Klimatolog
  • Karadeniz bölgesi her mevsim yağışlıdır.
  • Doğu Anadolu Bölgesi yazın sıcak ve kuraktır.

HAVA OLAYLARI

  1. Dar bölgeler için geçerlidir.
  2. Atmosferde meydana gelen değişimlerdir.
  3. Değişkenlik fazladır ve tahminlere dayalıdır.
  4. Bilim dalı Meteoroloji
  5. Bilim insanı Meteorolog
  • İstanbul’da yarın yağış bekleniyor.
  • Antalya’da bu sene yılın en yüksek sıcaklığı görüldü.

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ

Atmosfere salınan Karbondioksit( CO2) miktarının artması ile oluşan Sera Etkisi sonucu hava sıcaklığının yükselmesi , çölleşme ve kuraklığın artması, küresel ısınma ile buzulların erimesi gibi nedenlerden dolayı mevsimlerde de değişimler yaşanmaya başlar. Bütün bunlar İklim değişikliğine sebep olur.


8.Sınıf 1.Ünite İklim ve Hava Olayları Konu Özeti


 ---<span class="has-inline-color has-white-color">Döndü TOPKAYA</span>
Döndü TOPKAYA

Fenozom’u takip edin!

7.SINIF 4.ÜNİTE SAF MADDELER

7.Sınıf 4.Ünite Saf Maddeler Konu Özeti

7.Sınıf 4.Ünite Saf Maddeler Konu Özeti

SAF MADDELER

SAF MADDE NEDİR?

Aynı tür atom veya aynı tür moleküllerden oluşan, kendilerine has fiziksel ve kimyasal özellikleri olan maddelere SAF MADDE denir.

SAF MADDELERİN ÖZELLİKLERİ

  • Tek cins tanecikten oluşurlar.
  • Aynı şartlar altında birbirinden farklı özkütleye sahiptir.
  • Belirli erime ve kaynama noktaları vardır.
  • Her tarafında aynı özelliği gösterirler.
  • Fiziksel yöntemlerle daha basit maddelere ayrıştırılamazlar.

SAF MADDE

ELEMENT

  • Aynı tür atomların bir araya gelmesiyle oluşan saf maddelerdir.
  • Tek cins atom içerirler.
  • Altın, Demir, Bakır, Helyum gazı, Hidrojen gazı, Oksijen gazı vb.
  • Atomik yapılı ve Molekül yapılı element olmak üzere iki gruba ayrılır.

BİLEŞİK

  • İki ya da daha fazla elementin belirli oranda bir araya gelerek ve kendi özelliklerini kaybederek oluşturdukları saf maddelerdir.
  • Farklı tür atomlar içerirler.
  • Su, tuz, alkol, şeker, karbondioksit vb.
  • Moleküler yapılı ve moleküler yapıda olmayan bileşikler olmak üzere iki grupta incelenir.

ELEMENTLER

ATOMİK YAPILI ELEMENTLER


  • Atomlar arasında gruplaşma yoktur yani molekül oluşmamıştır.
  • Yığın halindedir.
  • Atomlar birbirinin aynısıdır.
  • Sembollerle gösterilir. Molekül içermediği için kaç atomdan oluştuğu belirtilmez.
  • Demir, Bakır, Alüminyum, Çinko, Altın, Gümüş vb.
ATOMİK YAPILI ELEMENTLER

MOLEKÜL YAPILI ELEMENTLER


  • Atomlar arasında gruplaşma vardır yani molekül oluşmuştur.
  • Belirli oranda bir araya gelen atom grupları vardır.
  • Atomlar birbirinin aynısıdır.
  • Sembolle gösterildiği gibi molekülde kaç atom olduğunu belirtmek için formüllerle de gösterilir.
  • Hidrojen gazı, Oksijen gazı, Azot gazı vb.
MOLEKÜL YAPILI ELEMENTLER

NOT:

Element sembolleri Dünya’nın her yerinde kabul görmüş genel sembollerdir. Hangi ülke olursa olsun semboller aynıdır.

Bir elementin sembolüne bakarak molekülünde kaç atom oluğunu anlayamayız. Bu sebeple atomik yapılı elementlerde formül yoktur. Moleküler yapılı elementler formül ile gösterilir. Örneğin; İki atomdan oluşan Hidrojen elementinin sembolü H formülü H2 ,Oksijen elementinin sembolü O formülü O2 , Azot elementinin sembolü N formülü N2‘dir.

ELEMENT SEMBOLLERİ

ELEMENTLERİN KULLANIM ALANLARI

BİLEŞİKLER

MOLEKÜLER YAPILI BİLEŞİKLER


  • Farklı tür atomlardan oluşur.
  • Tanecikler arasında gruplaşma yani molekül vardır.
  • Belirli sayıda atom gruplaşarak molekülü oluşturur.
  • Formüllerle gösterilir.

MOLEKÜLER YAPIDA OLMAYAN BİLEŞİKLER


  • Farklı tür atomlardan oluşur.
  • Tanecikler arasında gruplaşma yani molekül yoktur.
  • Sonsuz örgü tipi modeli vardır.
  • Formüllerle gösterilir.

YAYGIN BİLEŞİKLER VE KULLANIM ALANLARI

TANECİK MODELİ

BİLEŞİĞİN ADI

SU

KARBONDİOKSİT

KARBONMONOKSİT

TUZ

METAN

HİDROKLORİK ASİT

AMONYAK

KÜKÜRTDİOKSİT

ŞEKER(GLİKOZ)

ETİL ALKOL

BİLEŞİĞİN FORMÜLÜ

H2O

Bir molekülü toplam 3 atomdan oluşur.2 çeşit atom içerir.

CO2

Bir molekülü toplam 3 atomdan oluşur. 2 çeşit atom vardır.

CO

Bir molekülü toplam 2 atomdan oluşur.2 çeşit atom vardır.

NaCl

CH4

Bir molekülü toplam 5 atomdan oluşur.2 çeşit atom vardır.

HCl

Bir molekülü toplam 2 atomdan oluşur. 2 çeşit atom vardır.

NH3

Bir molekülü toplam 4 atomdan oluşur.2 çeşit atom vardır.

SO2

Bir molekülü toplam 3 atomdan oluşur. 2 çeşit atom vardır.

C6H12O6

Bir molekülü toplam 24 atomdan oluşur. 3 çeşit atom vardır.

C2H6O

Bir molekülü toplam 9 atomdan oluşur. 3 çeşit atom vardır.

KULLANIM ALANI

Yaşamın temel kaynağıdır.

Asitli içecekler, maden suları, yangın söndürme tüpleri, seracılıkta kullanılır.

Zehirli bir gazdır. Deterjan yapımında, alkol ve asit eldesinde kullanılır.

Sofra tuzu olarak, dericilikte ve hayvan besiciliğinde, su yumuşatma işlemlerinde kullanılır.

Endüstride ve evlerde ısınma amacıyla ve gaz ocaklarında kullanılır.

Tuz ruhu olarak temizlikte, sanayide, boya üretiminde, ilaç üretiminde ve pek çok alanda kullanılır.

Gübre, patlayıcı madde yapımı, temizlik malzemelerinde kullanılır.

Cam parlatma, kağıt üretimi, buzdolabı gazları, sülfürik asit üretimi ve madencilikte kullanılır.

Gıda sektöründe kullanılır.

Kolonya ve parfümlerde, termometre sıvılarında kullanılır.

MOLEKÜL – Döndü Topkaya

7.Sınıf 4.Ünite Saf Maddeler Konu Özeti


 ---<span class="has-inline-color has-white-color">Döndü TOPKAYA</span>
Döndü TOPKAYA

Fenozom’u takip edin!

Fenozom’u takip edin!

6.SINIF 2.ÜNİTE DOLAŞIM SİSTEMİ

6.Sınıf 2.Ünite Dolaşım Sistemi Konu Özeti

6.Sınıf 2.Ünite Dolaşım Sistemi Konu Özeti

DOLAŞIM SİSTEMİ

DOLAŞIM NEDİR?

Besin , oksijen, su ve hormonların hücrelere ulaştırılmasına ve hücrelerden atık maddelerin toplanmasına DOLAŞIM denir. Dolaşım sistemi sayesinde hücrelere ihtiyaç duyduğu maddeler ulaştırılırken, hücrelerde oluşan atık maddeler toplanarak uzaklaştırılması sağlanmış olur. Dolaşım sistemi kalp, damarlar ve kan gibi yapı ve organlardan oluşur.

damarlar gif – Döndü Topkaya

DOLAŞIM SİSTEMİ YAPI VE ORGANLARI

1-KALP

  • Göğüs kafesinin sol tarafında bulunur.
  • Kanı vücuda pompalar.
  • Dört odacıklı yapısı vardır.
  • Üst kısımdaki odacıklar küçük, alt kısımdaki odacıklar büyüktür.
  • Üst odacıklarda kanı kalbe getiren damarlar, alt odacıklarda ise kanı kalpten vücuda dağıtan damarlar bulunur.
  • Üst ve alt odacıklar arasında tek yöne açılan kapakçıklar bulunur.
  • Kalbin sol bölümü ve sağ bölümü arasında bulunan perde sayesinde kirli kan ile temiz kan birbirine karışmaz.
  • Üst odacıklardaki kaslar ile alt odacıklardaki kasların çalışması birbirine zıttır. Üst odacıklar kasılırken alt odacıklar gevşer ve alt odacıklar kasılırken üst odacıklar gevşer. Böylece kanın geçişi sağlanır.
  • Kalbin sağ tarafında kirli, sol tarafında temiz kan bulunur.

Yetişkin bir insanın kalbi 200-300 g civarındadır.

DAMARLAR

Kanın içerisinde dolaştığı ince kanallara DAMAR denir.

ATARDAMAR

  • Kanı kalpten uzaklaştıran damarlardır.
  • Akciğer atardamarı hariç temiz kan taşırlar.

TOPLARDAMAR

  • Vücuttan kanı toplayarak kalbe getiren damarlardır.
  • Akciğer toplardamarı hariç kirli kan taşırlar.

KILCAL DAMAR

  • Atardamar ile toplardamar arasında bulunan ve kanın her yere ulaşması için ince dallara ayrılmış damarlardır.

KAN DOLAŞIMI

BÜYÜK KAN DOLAŞIMI

  • Kanın kalp ile bütün vücut arasındaki dolaşımıdır.
  • Kalpten çıkan temiz kan bütün vücuda dağılır.
  • Dokularda kirlenen kan tekrar kalbe geri döner.

NABIZ

KÜÇÜK KAN DOLAŞIMI

  • Kanın kalp ve akciğerler arasındaki dolaşımıdır.
  • kalpten çıkan kirli kan akciğerlerde temizlenerek kalbe geri döner

Kalbin kasılması sırasında kanın atardamarlara vurması olayına nabız denir. Sağlıklı ve yetişkin bir insanda nabız dakikada ortalama 75 kadardır. Fiziksel aktivitelere bağlı olarak değişir.

TANSİYON

Kanın damarda akarken atardamara uyguladığı basınca denir. Sağlıklı bir insanda büyük tansiyon 120 mm-Hg ve küçük tansiyon 80 mm-Hg’dır.

KAN

  • Damarlarımızın içinde dolaşan hayati sıvıdır.
  • Hücrelere oksijen taşır.
  • Hücrelerdeki atık maddeleri ve karbondioksiti toplar.
  • Vücut sıcaklığını ayarlar.
  • Hormon taşır.

KAN PLAZMASI

Kandan kan hücreleri çıkarıldığında geriye kalan madden kan plazmasıdır. Kan plazmasının %90’ı sudur. Geriye kalan kısmı yağ, hormon, karbonhidrat, protein ve vitamindir.

KAN HÜCRELERİ

ALYUVAR

  • Kırmızı kan hücreleridir.
  • Oksijen ve Karbondioksit taşımada görevlidir.
  • Olgun alyuvarlar çekirdeksiz hücrelerdir.
  • Kırmızı kemik iliği, karaciğer ve dalakta üretilir.
  • Yetişkin ve sağlıklı bir insanda 1 mm3 kanda 3-5 milyon alyuvar bulunur.
ALYUVAR – Döndü Topkaya

AKYUVAR

  • Vücudu mikroplara karşı korur.
  • Beyaz renkli ve çekirdeklidir.
  • Mikropları yok eden antikor oluşturur.
  • Hastalık durumunda sayıları artar.
  • Yetişkin ve sağlıklı bir insanda 1mm3 kanda 5000-7000 akyuvar bulunur.
AKYUVAR – Döndü Topkaya

KAN PULCUKLARI

  • Renksiz ve çok küçük kan hücreleridir.
  • Kanın pıhtılaşmasında görev alır.
  • Yetişkin ve sağlıklı bir insanda 1mm3 kanda 200-300 bin kan pulcuğu bulunur.
KAN PULCUKLARI – Döndü Topkaya

KAN GRUPLARI

Alyuvarların taşıdığı protein farklılığına göre farklı kan grupları vardır. A, B ,0 ve AB olmak üzere 4 çeşit kan grubu vardır. Ayrıca Rh faktörü taşıyanlarda Rh+ , taşımayanlarda Rh- kan grupları oluşur.

Rh faktörüABAB0
+A Rh+B Rh+AB Rh+0+
A Rh-B Rh-AB Rh-0-

KAN NAKLİ

Kişiler arasında gerçekleşen kan alış verişine KAN NAKLİ denir. Kan nakli yapılacak kişilerin kan grupları aynı olmalıdır.

KAN BAĞIŞI

Sağlıklı kişilerin ihtiyacı olan kişilere kan vermesidir. Ülkemizde kan bağışı işlemlerini Sağlık Bakanlğına bağlı kuruluşlar yürütür.( TÜRK KIZILAY DERNEĞİ)

Kan bağışı ile kişilerin sağlıklı olması sağlanır.

Toplumsal dayanışma sağlanır.

Ölümlerin azalması sağlanır.


6.Sınıf 2.Ünite Dolaşım Sistemi Konu Özeti


 ---<span class="has-inline-color has-white-color">Döndü TOPKAYA</span>
Döndü TOPKAYA

Fenozom’u takip edin!

6.SINIF 2.ÜNİTE SİNDİRİM SİSTEMİ

6.Sınıf 2.Ünite Sindirim Sistemi Konu Özeti

6.Sınıf 2.Ünite Sindirim Sistemi Konu Özeti

SİNDİRİM SİSTEMİ

SİNDİRİM NEDİR?

Besinlerin hücre zarından geçebilecek kadar küçültülmesine SİNDİRİM denir.

FİZİKSEL(MEKANİK) SİNDİRİM

Fiziksel sindirim besinlerin yapı taşlarına ayrılmadan sadece boyutundaki küçülmedir. Kimyasal sindirimi kolaylaştırır.

KİMYASAL SİNDİRİM

Besinlerin hücre zarından geçebilecek kadar küçük parçalara ayrılmasıdır. Kimyasal sindirim ENZİM adı verilen özel yapılarla gerçekleşir.

SİNDİRİM SİSTEMİNİ OLUŞTURAN YAPI VE ORGANLAR

AĞIZ

Sindirim sisteminin ilk organıdır. Besinler dişler ve dil yardımıyla fiziksel olarak parçalanır. Tükrük ile ıslatılır. Tükrükte bulunan enzimler ile Karbonhidratların kimyasal sindirimi başlar.

YUTAK

Ağızda sindirimi başlayan besinleri yemek borusuna iletir. Sindirim gerçekleşmez.

YEMEK BORUSU

Yutaktan gelen besinleri mideye iletir. Sindirim gerçekleşmez.

MİDE

Kasılıp gevşeme hareketi ile besinleri bulamaç haline getirir ve fiziksel sindirim gerçekleşir. Mide özsuyundaki enzimler proteinlerin kimyasal sindirimini başlatır.

İNCE BAĞIRSAK

Sindirim ve emilim olmak üzere iki görevi vardır.Sindirimi başlayan protein ve karbonhidratların kimyasal sindirimi burada tamamlanır. Ayrıca yağların sindirimi de burada başlar ve tamamlanır. Karaciğerde üretilen safra sıvısı incebağırsağa dökülür. Safra büyük yağ moleküllerini küçülterek fiziksel sindirimi sağlar. Pankreas özsuyu ise incebağırsağa dökülerek karbonhidrat, protein ve yağların kimyasal sindirimini tamamlar.İncebağırsağın duvarında bulunan villuslar sindirilmiş besinleri kana geçirir. Bu olaya EMİLİM denir.

KALIN BAĞIRSAK

İnce bağırsakta sindirimi ve emilimi tamamlanan besinlerden geriye kalan atıkların oluşturduğu posa içindeki su, vitamin ve mineraller buradan emilir. Kalan kısım anüse iletilir.

ANÜS

Sindirim kanalının son bölümüdür. Atık maddeler buradan dışarı atılarak vücuttan uzaklaştırılır.

KİMYASAL SİNDİRİM NERELERDE VAR?

BESİNAĞIZMİDEİNCE BAĞIRSAK
KARBONHİDRAT VARYOKVAR
PROTEİN YOKVARVAR
YAĞ YOKYOKVAR

NOT: Fiziksel sindirimde enzimler görev almaz.

Kimyasal sindirimde besinlerin ayrılacağı yapı taşları şu şekildedir;

  • KARBONHİDRATLAR———> GLİKOZ
  • PROTEİNLER————>AMİNOASİT
  • YAĞLAR————> YAĞ ASİDİ VE GLİSEROL
SİNDİRİM SİSTEMİ VİDEO – Döndü Topkaya

SİNDİRİME YARDIMCI ORGANLAR

KARACİĞER

  • Karaciğer hücreleri tarafından üretilen safra sıvısı safra kesesinde toplanır.
  • Safra kesesi özel bir kanalla ince bağırsağa bağlıdır.
  • Safra enzim içermez.
  • Safra büyük yağ moleküllerini parçalar ve küçültür.(Fiziksel sindirim)

PANKREAS

  • Midenin hemen altında yer alan ve yaprağa benzeyen organdır.
  • Pankreastan salgılanan pankreas özsuyu özel bir kanalla ince bağırsağa dökülür.
  • Pankreas özsuyu içerinde karbonhidrat, protein ve yağların kimyasal sindirimini sağlayan enzimler bulunur.
SİNDİRİM SİSTEMİ – Döndü Topkaya

6.Sınıf 2.Ünite Sindirim Sistemi Konu Özeti


 ---<span class="has-inline-color has-white-color">Döndü TOPKAYA</span>
Döndü TOPKAYA

Fenozom’u takip edin!

6.SINIF 2.ÜNİTE DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ

6.Sınıf 2.Ünite Destek ve Hareket Sistemi Konu Özeti

6.Sınıf 2.Ünite Destek ve Hareket Sistemi Konu Özeti

DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ

DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ

İSKELET SİSTEMİ

KAS SİSTEMİ

İSKELET SİSTEMİ

6.Sınıf 2.Ünite Destek ve Hareket Sistemi Konu Özeti

Yürüme, koşma, oturup kalkma gibi günlük hayattaki aktivitelerimizi gerçekleştirmemizi sağlayan sisteme İSKELET SİSTEMİ denir.

İSKELET SİSTEMİNİN GÖREVLERİ

  • Hareket etme
  • Vücuda şekil verme
  • İç organları koruma
  • Bağlanma yüzeyi oluşturma
  • Kan hücreleri üretme

NOT:Yetişkin bir insanın iskeletinde yaklaşık 206 adet kemik bulunur. Bebeklerde yaklaşık 304 adet kemik bulunur ve büyüdükçe bu kemikler kaynaşır. Kemikler de canlıdır ve kalsiyum , fosfor gibi mineralleri depolar.

İSKELET 3 KISIMDAN OLUŞUR.

  1. BAŞ İSKELETİ: Kafatası ve yüz kemikleri
  2. GÖVDE İSKELETİ: Omurga, göğüs kafesi ve kalça
  3. ÜYELER İSKELETİ: Kol ve bacaklar
6.Sınıf 1.Ünite Destek Ve Hareket Sistemi Konu Özeti
İSKELET dans gif – Döndü Topkaya

KEMİK ÇEŞİTLERİ

UZUN KEMİKLER

  • Boyu eninden fazla olan kemiklerdir.
  • Kol ve bacak kemikleri uzun kemiklerdir.
  • El ve ayak parmak kemikleri içlerinde sarı kemik iliği bulunduğundan ve boyu eninden fazla olduğundan uzun kemiklerdir.

KISA KEMİKLER

  • Enleri boylarına yakın olan kemikleridir.
  • El ve ayak bilek kemikleri ile omur kemikleri kısa kemiklerdir.

YASSI KEMİKLER

  • Eni boyundan fazla olan kemiklerdir.
  • Levha gibi yassı haldedir.
  • Kafatası, göğüs kemiği,kalça ve kürek kemikleri, kaburga kemikleri yassı kemiklerdir.

EKLEMLER

İki veya daha fazla kemiğin birbirine bağlanma noktasına eklem denir.

eklemler gif – Döndü Topkaya

OYNAR EKLEM

  • Hareket yeteneği fazla olan eklemlerdir.
  • Eklem sıvısı kayganlık sağlar.
  • Kol ve bacak eklemleri, diz, dirsek, omuz ve parmak eklemleri

YARI OYNAR EKLEM

  • Hareket yeteneği az olan eklemlerdir.
  • Boyun, bel, sırt ve göğüs eklemleri

OYNAMAZ EKLEM

  • Kemikleri hareket etmeyecek şekilde kaynamış eklemlerdir.
  • Kafatası eklemleri

NOT: Eklem sıvısı tüm oynar eklemlerde yer alır. Bebeklerde kafatası eklemleri tam kaynamış durumda değildir. Büyüdükçe oynamaz eklem haline gelir.

EKLEMLER – Döndü Topkaya

KAS SİSTEMİ

İskeletimiz ile birlikte vücuda şekil ve hareket kazandıran yapıya KAS denir.

ÇİZGİLİ KAS

  • Kemikleri hareket ettiren kaslardır.
  • İstemli çalışırlar.
  • Hızlı kasılıp çabuk yorulurlar.
  • Kol ve bacaklarda bulunur.
  • Hücreleri çok çekirdeklidir.

DÜZ KAS

  • İç organların yapısında bulunan kaslardır.
  • İstemsiz çalışırlar.
  • Yavaş kasılıp yorulmazlar.
  • Hücreleri tek çekirdeklidir.

KALP KASI

  • Kalbin yapısında bulunan kaslardır.
  • İstemsiz çalışır.
  • Hızlı kasılır ama yorulmaz.
  • Mikroskop incelemesinde çizgili yapı gösterir.

KASLAR VE ÇALIŞMA ŞEKLİ

  • Kaslar iskeletimize bağlıdır. Kasların kemiklere bağlantı noktalarına TENDON denir.
  • Kaslarda bulunan lifler kasılıp gevşeyerek kasların hareket etmesini sağlar.
  • Kasılan kas kısalır ve şişkinleşir.
  • Gevşeyen kas incelir ve uzar.
  • Hareketimizi sağlayan kas grupları birbiri ile zıt çalışır. Örneğin kolumuzu yukarı kaldırmak istediğimizde ön taraftaki kas grubu kasılırken arka taraftaki kas grubu gevşer.
  • Kalpte bulunan kaslar devamlı olarak kasılıp gevşer ve kan pompalar.
  • İç organlarımızı oluşturan kaslar sürekli kasılıp gevşeme hareketi yapar.
KASLARIN KASILIP GEVŞEMESİ – Döndü Topkaya

6.Sınıf 2.Ünite Destek ve Hareket Sistemi Konu Özeti



 ---<span class="has-inline-color has-white-color">Döndü TOPKAYA</span>
Döndü TOPKAYA

Fenozom’u takip edin!

Fenozom’u takip edin!

5.SINIF 1.ÜNİTE GÜNEŞ DÜNYA VE AY

5.Sınıf 1.Ünite Güneş Dünya ve Ay Konu Özeti

5.Sınıf 1.Ünite Güneş Dünya ve Ay Konu Özeti

GÜNEŞ DÜNYA VE AY

GÜNEŞ DÜNYA VE AY

Güneş Dünya ve Ay kendi ekseni etrafında saat yönünün tersi yönde dönme hareketi yaparlar. Dünya dönme hareketinin yanında Güneş etrafında saat yönünün tersi yönde dolanma hareketi yapar. Ay ise hem Dünya etrafında hem de Dünya ile birlikte Güneş etrafında saat yönünün tersi yönde dolanma hareketi yapar.

GÜNEŞ DÜNYA AY – Döndü Topkaya

GÜNEŞ’İN HAREKETLERİ

GÜNEŞ – Döndü Topkaya
  • Güneş kendi ekseni etrafında saat yönünün tersi yönde dönme hareketi yapar.

DÜNYA’NIN HAREKETLERİ

DÜNYA – Döndü Topkaya
  • Dünya kendi ekseni etrafında saat yönünün tersi yönde dönme hareketi yapar.
  • Dünya Güneş etrafında saat yönünün tersi yönde dolanma hareketi yapar.
  • Dünya’nın kendi ekseni etrafında dönme süresi 24 saattir ve buna 1 gün denir.
  • Dünya’nın Güneş etrafında dolanması 365 gün 6 saatte tamamlanır ve buna 1 yıl denir.

AY’IN HAREKETLERİ

GÜNEŞ DÜNYA AY – Döndü Topkaya
  • Ay kendi ekseni etrafında saat yönünün tersi yönde dönme hareketi yapar.
  • Ay Dünya etrafında saat yönünün tersi yönde dolanır.
  • Ay Dünya ile birlikte Güneş etrafında saat yönünün tersi yönde dolanma hareketi yapar.
  • Ay kendi ekseni etrafında dönme hareketini 27,3 günde tamamlar.
  • Ay Dünya etrafında dolanma hareketini 27,3 günde tamamlar.
  • Ay Dünya ile birlikte Güneş etrafında dolanma hareketini 365 gün 6 saatte tamamlar.
GÜNEŞ DÜNYA AY YÖRÜNGELERİ – Döndü Topkaya

5.Sınıf 1.Ünite Güneş Dünya ve Ay Konu Özeti


 ---<span class="has-inline-color has-white-color">Döndü TOPKAYA</span>
Döndü TOPKAYA

Fenozom’u takip edin!

Fenozom’u takip edin!

5.SINIF 1. ÜNİTE AYIN HAREKETLERİ VE EVRELERİ

5.Sınıf Ayın Hareketleri Ve Evreleri Konu Özeti

5.Sınıf Ayın Hareketleri Ve Evreleri Konu Özeti

AYIN HAREKETLERİ VE EVRELERİ

AYIN HAREKETLERİ

Ayın 3 farklı hareketi vardır.

  1. Kendi etrafında döner. Ay kendi ekseni etrafında bir tam tur dönüşünü 27,3 günde tamamlar.
  2. Dünya etrafında dolanır. Ay Dünya etrafında bir tam tur dolanmasını 27,3 günde tamamlar.
  3. Dünya ile birlikte Güneş etrafında dolanır. Ay Dünya ile birlikte Güneş etrafında bir tam tur dolanmasını 365 gün 6 saatte tamamlar.

NOT: Ay’ın dönme ve dolanma süresi birbirine eşittir. Bunun sonucunda Dünya’dan baktığımızda Ay’ın hep aynı yüzünü görürüz.

AYIN DÖNME VE DOLANMA HAREKETİ – Döndü Topkaya

AY’IN EVRELERİ

Ay’ın Dünya etrafında dolanırken Güneş’ten ışık aldığı bölgelerin sürekli olarak değişmesinden dolayı Dünya’dan bakınca farklı şekillerde görünmesine AY’IN EVRELERİ denir.

Ay’ın Evreleri yaklaşık 29,5 günde tamamlanır. Bu sebeple 29,5 gün takvimdeki bir ayı oluşturur.

AY’IN ANA EVRELERİ

YENİ AY

  • Bu evrede Ay, Dünya ile Güneş arasındadır. Ay’ın Güneş’ten ışık alan kısmı Dünya’ya dönük olmadığı için bu evrede Ay Dünya’dan görünmez.

İLK DÖRDÜN

  • Yeni Ay evresinden bir hafta sonra görülür.
  • Ay’ın Dünya’dan parlak görünen tarafı sağ tarafıdır.
  • “D” harfine benzer.

DOLUNAY

  • İlk Dördün evresinden bir hafta sonra görülür.
  • Ay’ın tamamı parlak görünür.
  • Dünya Güneş ile Ay’ın arasındadır.

SON DÖRDÜN

  • Dolunay evresinden bir hafta sonra görülür.
  • Ay’ın Dünya’dan görülen parlak yüzeyi sol tarafıdır.
  • Ters “D” harfine benzer.

AY’IN ARA EVRELERİ

HİLAL

Yeni Ay ile İlk Dördün evreleri arasında görülür. Ters C harfine benzer.

ŞİŞKİN AY

İlk Dördün ile Dolunay evreleri arasında görülür.

ŞİŞKİN AY

Dolunay ile Son Dördün evreleri arasında görülür.

HİLAL

Son Dördün ile Yeni Ay evreleri arasında görülür. C harfine benzer.

AYIN EVRELERİ GİF – Döndü Topkaya

5.Sınıf Ayın Hareketleri Ve Evreleri Konu Özeti


 ---<span class="has-inline-color has-white-color">Döndü TOPKAYA</span>
Döndü TOPKAYA

Fenozom’u takip edin!

Fenozom’u takip edin!

BESİNLERİM UZUN SÜRE TAZE TÜBİTAK ARAŞTIRMA PROJESİ

Besinlerim Uzun Süre Taze Tübitak Projesi



Fenozom’u takip edin!

Fenozom’u takip edin!

5.SINIF 4.ÜNİTE MADDENİN HAL DEĞİŞİMİ

5.Sınıf 5.Ünite Maddenin Hal Değişimi Konu Özeti

5.Sınıf 4.Ünite Maddenin Hal Değişimi Konu Özeti

MADDENİN HAL DEĞİŞİMİ

MADDENİN HAL DEĞİŞİMİ

Maddenin ısı alarak veya ısı vererek bir halden diğer hale geçmesine HAL DEĞİŞİMİ denir.

ERİME

  • Maddenin ısı alarak katı halden sıvı hale geçmesidir.
  • Erime sırasında madde dışarıdan ısı alır.
  • Saf maddeler erime esnasında ısı aldıkları halde sıcaklıkları, erime bitene kadar sabit kalır.

ÖRNEKLER

  • Dondurmanın sıcak havada erimesi
  • Çikolatanın erimesi
  • Tereyağın ısıtıldığında erimesi


ÖRNEKLER

  • Kar oluşumu
  • Suyun buz haline gelmesi
  • Sıvı demirin şekil verildikten sonra donması

DONMA

  • Maddenin ısı vererek sıvı halden katı hale geçmesidir.
  • Donma sırasında madde ortama ısı verir.
  • Donma sırasında saf maddelerin sıcaklığı sabit kalır.

BUHARLAŞMA

  • Maddenin ısı alarak sıvı halden gaz hale geçmesidir.
  • Buharlaşma sırasında madde dışarıdan ısı alır.
  • Kaynama sırasında saf maddelerin sıcaklığı sabit kalır.

ÖRNEKLER

  • Elimize kolonya dökülünce kolonya elimizden ısı alarak buharlaşır ve serinlik hissederiz.
  • Açıkta kalan ekmeğin içindeki su buharlaştığı için ekmek kurur.
  • Çamaşır serilen odanın diğer odalardan serin olmasının nedeni ıslak çamaşırlarda bulunan suyun ortamdan ısı alarak buharlaşmasıdır. Böylece çamaşırlar kurur.
  • Yazın denizden çıkınca üşümemizin nedeni üzerimizdeki suyun buharlaşırken vücudumuzdan ısı almasıdır.

YOĞUŞMA

  • Maddenin ısı vererek gaz halden sıvı hale geçmesidir.
  • Yoğuşma sırasında madde dışarıya ısı verir.
  • Yoğuşma sırasında saf maddelerin sıcaklığı sabit kalır.

ÖRNEKLER

  • Buzdolabından çıkan şişelerin dışının buğulanmasının nedeni havadaki su buharının soğuk şişeye temas edince yoğuşmasıdır.
  • Kaynamakta olan suyun buharına kapak tutulunca kapakta su damlacıklarının oluşması buharın ısı kaybederek su haline geçmesidir.
  • Banyo yaparken cam ve aynaların buğulanma nedeni su buharının soğuk ayna ve cama temas ettiğinde yoğuşmasıdır.

SÜBLİMLEŞME

  • Maddenin katı halden sıvı hale geçmeden direk gaz hale geçmesidir.
  • Süblimleşme esnasında madde ısı alır.
  • Süblimleşme sırasında ortamın sıcaklığı azalır.

ÖRNEKLER

  • Naftalinin süblimleşmesi
  • Kurubuza sıcak su dökülünce direk gaz hale geçmesi.

KIRAĞILAŞMA

  • Maddenin gaz halden sıvı hale geçmeden direk katı hale geçmesidir.
  • Kırağılaşma esnasında madde ısı verir.
  • Kırağılaşma sırasında ortamın sıcaklığı artar.

ÖRNEKLER

  • Bazı sabahlar arabaların veya bitki yapraklarının üzerinde ince bir buz tabakası görürüz. Bunun nedeni havadaki su buharının soğuk yüzeylere temas ettiğinde direk buz haline geçmesi yani kırağılaşmadır.

MADDENİN HAL DEĞİŞİMİ gif – Döndü Topkaya

5.Sınıf 4.Ünite Maddenin Hal Değişimi Konu Özeti

 ---<span class="has-inline-color has-white-color">Döndü TOPKAYA</span>
Döndü TOPKAYA

Fenozom’u takip edin!

Fenozom’u takip edin!

DETERJANLARIN DOĞAYA ZARARI ARAŞTIRMA PROJESİ

TUBİTAK 4006 PROJE ÖRNEKLERİ

PROJENİN YAPILIŞI:

MALZEMELER:

  • İKİ ADET ÖZDEŞ SAKSI BİTKİSİ
  • DETERJANLI SU

YAPILIŞI:

  • Özdeş saksı bitkilerinden biri deney grubu diğeri kontrol grubu olarak belirlenir.
  • Deney grubundaki bitki deterjanlı su ile sulanır.
  • Kontrol grubundaki bitki normal su ile sulanır.
  • Bitkiler aynı ortamda olmalıdır.
  • Her gün fotoğraflanır ve gözlemler not edilir.
  • Veri tablosu doldurulur.

GÖZLEMLER

TARİHDENEY GRUBUKONTROL GRUBU
1.GÜN
2.GÜN
3.GÜN
4.GÜN
5.GÜN
6.GÜN
7.GÜN
8.GÜN
9.GÜN
10.GÜN


Fenozom’u takip edin!

Fenozom’u takip edin!