7.SINIF 1.ÜNİTE UZAYDA NELER VAR?

Döndü Topkaya 1.ÜNİTE, 7.SINIF, KONU ÖZETLERİ 17 Ekim 202617 Ekim 20267.sınıf, 7.sınıf 1.ünite fen özet, 7.sınıf fen özet, Fen Bilimleri, fen bilimleri ders notları, fen bilimleri konu özeti, fen ders norları, fen ders notları, fen konu anlatımı, fen konu özeti, fen konu özetleri

7. Sınıf Fen Bilimleri · 1. Ünite · 2. Bölüm

Uzayda Neler Var?

Yıldızların doğumu ve ölümü, takımyıldızlar, galaksiler ve evren. Ünite tekrarı ile birlikte.

🎯 Bu bölümde neler öğreneceğim?

Yıldızların nasıl doğduğunu, yaşadığını ve öldüğünü
Küçük ve büyük kütleli yıldızların yaşamlarının nasıl farklılaştığını
Yıldızların rengi ile sıcaklığı arasındaki ilişkiyi ve ışık yılını
Takımyıldızları: Büyükayı, Küçükayı, Kraliçe ve Avcı
Yıldız, galaksi ve evren arasındaki ilişkiyi; Dünya’nın evrendeki yerini

⭐ Yıldızın yaşamı 🌈 Renk & sıcaklık 📏 Işık yılı ✨ Takımyıldızlar 🌌 Galaksi 🔭 Evren ✅ Test

1Yıldızların Yaşamı

Kendi ısısını ve ışığını üreten gök cisimlerine yıldız denir. Yıldızlar da canlılar gibi doğar, yaşar ve ölür. Ancak bu süreç milyonlarca, hatta milyarlarca yıl sürer.

Yıldızların yaşam döngüsü: bulutsudan beyaz cüceye, nötron yıldızına ve kara deliğe — **Yıldızların yaşam döngüsü.** Soldan sağa: ortak başlangıç, sonra **üst sıra küçük kütleli**, **alt sıra büyük kütleli** yıldızların yolu.

Ortak başlangıçBulutsu→Önyıldız→Yıldız

🟡 Küçük kütleliKırmızı dev→Gezegenimsi bulutsu→Beyaz cüce

🔵 Büyük kütleliKırmızı süperdev→Süpernova→Nötron yıldızıya daKara delik

🌫️ 1. Bulutsu: Yıldızların doğduğu yer

Uzaydaki dev gaz (çoğunlukla hidrojen ve helyum) ve toz bulutlarına bulutsu denir. Bulutsular yıldızların doğduğu yerlerdir, bu yüzden “yıldız doğumhanesi” de denir.

Renkli gaz ve toz bulutlarından oluşan bulutsu — **Bulutsu:** Yıldızların doğduğu dev gaz ve toz bulutları. İçinde yeni doğmuş genç yıldızlar parlar.

🔥 2. Önyıldız

Bulutsunun bir bölümü kendi çekim kuvvetiyle büzülmeye başlar. Madde merkezde toplandıkça sıkışır ve ısınır. Henüz tam bir yıldız olmamış bu sıcak gaz yığınına önyıldız denir.

⭐ 3. Yıldız

Önyıldızın merkezindeki sıcaklık milyonlarca dereceye ulaşınca hidrojen helyuma dönüşmeye başlar ve büyük miktarda ısı ve ışık açığa çıkar. Artık bir yıldız doğmuştur. Yıldızlar ömürlerinin büyük bölümünü bu evrede geçirir. Güneş şu an bu evrededir.

Yıldızın bundan sonraki yaşamı kütlesine (madde miktarına) bağlıdır:

🟡 Küçük kütleli yıldızlar (Güneş gibi)

Kırmızı dev: Merkezdeki hidrojen azalınca yıldız şişer, büyür ve kırmızımsı renge döner.
Gezegenimsi bulutsu: Kırmızı dev, dış katmanlarını yavaşça uzaya saçar. Bu katmanlar yıldızın etrafında renkli, parlak bir gaz kabuğu oluşturur. (Adında “gezegen” geçse de gezegenle ilgisi yoktur; eski teleskoplarda gezegen gibi yuvarlak göründüğü için bu ad verilmiştir.)
Beyaz cüce: Geriye çok sıcak, küçük ve yoğun bir çekirdek kalır. Beyaz cüce yeni enerji üretmez; zamanla soğuyarak söner.

Şişmiş, kırmızı-turuncu dev yıldız — **Kırmızı dev:** Yakıtı azalan yıldız şişer ve kızarır. Yanındaki küçük sarı yıldızla karşılaştır!

Gezegenimsi bulutsu ve ortasında beyaz cüce — **Gezegenimsi bulutsu** ve ortasında parlayan **beyaz cüce**: Güneş gibi yıldızların son evresi.

🔵 Büyük kütleli yıldızlar

Kırmızı süperdev: Büyük kütleli yıldızlar yakıtlarını tüketince çok daha fazla şişerek dev boyutlara ulaşır.
Süpernova: Kırmızı süperdevin merkezi aniden çöker ve yıldız muazzam bir patlamayla dış katmanlarını uzaya fırlatır. Bir süpernova kısa bir süre için koca bir galaksi kadar parlak görünebilir.
Patlamadan geriye kalan çekirdeğin kütlesine göre iki sonuç olur:
- Nötron yıldızı: Yalnızca bir şehir büyüklüğünde ama son derece yoğun bir yıldız kalıntısıdır. Bir çay kaşığı nötron yıldızı maddesi milyarlarca ton gelirdi!
- Kara delik: Çekim kuvveti o kadar güçlüdür ki ışık bile kaçamaz. Bu yüzden doğrudan görülemez; etrafındaki maddenin hareketinden ve ışımasından varlığı anlaşılır.

Süpernova patlaması — **Süpernova:** Büyük kütleli yıldızın muazzam patlaması. Saçılan maddeler yeni yıldızların hammaddesi olur.

Kutuplarından ışık hüzmeleri çıkan nötron yıldızı — **Nötron yıldızı:** Bir şehir büyüklüğünde ama inanılmaz yoğun bir yıldız kalıntısı.

Etrafında parlayan gaz diski olan kara delik — **Kara delik:** Kendisi görünmez; etrafında dönen parlak gaz diskinden varlığı anlaşılır.

Özellik	Küçük kütleli yıldız	Büyük kütleli yıldız
Ömrü	Uzun (milyarlarca yıl)	Kısa (yakıtını çok hızlı tüketir)
Dev evresi	Kırmızı dev	Kırmızı süperdev
Ölümü	Sakin: gezegenimsi bulutsu	Patlamalı: süpernova
Geriye kalan	Beyaz cüce	Nötron yıldızı ya da kara delik
Örnek	Güneş	Avcı’daki kırmızı süperdev (Betelgeuse)

🔴 Güneş’ten büyük yıldızlar

Güneş bize çok büyük görünse de evrendeki yıldızlar arasında orta büyüklükte bir yıldızdır. Gökyüzünde Güneş’ten kat kat büyük yıldızlar vardır:

Yıldız	Çapı (Güneş’e göre)	Bilgi
☀️ Güneş	1 kat	Sarı, orta büyüklükte bir yıldız
Sirius	≈ 1,7 kat	Gece gökyüzünün en parlak yıldızı, beyaz renkli
Rigel	≈ 80 kat	Avcı takımyıldızında, mavi-beyaz süperdev, çok sıcak
Antares	≈ 700 kat	Akrep takımyıldızında, kırmızı süperdev
Betelgeuse	≈ 750 kat	Avcı takımyıldızında, kırmızı süperdev; bir gün süpernova olarak patlaması bekleniyor
UY Scuti	≈ 1.700 kat	Bilinen en büyük yıldızlardan biri

Güneş ile dev yıldızların büyüklük karşılaştırması — Güneş ve dev yıldızlar: Güneş, **süperdev** yıldızların yanında küçücük kalır.

🤯

Düşünsene! Betelgeuse, Güneş’in yerinde olsaydı Merkür, Venüs, Dünya ve Mars’ın yörüngeleri onun içinde kalırdı! Büyük yıldızlar çok daha parlaktır ama yakıtlarını çok hızlı tükettikleri için ömürleri daha kısadır.

📝

Sınavda dikkat! Güneş, Güneş sistemindeki en büyük gök cismidir, ama evrendeki en büyük yıldız değildir. Güneş’in gökyüzündeki diğer yıldızlardan büyük görünmesinin nedeni bize en yakın yıldız olmasıdır.

☀️

Güneş’in geleceği: Güneş yaklaşık 4,6 milyar yaşındadır ve ömrünün yaklaşık yarısındadır. Yaklaşık 5 milyar yıl sonra kırmızı dev olacak, ardından dış katmanlarını saçarak bir gezegenimsi bulutsu oluşturacak ve bir beyaz cüce olarak yaşamını tamamlayacak. Güneş, süpernova olarak patlamayacak.

♻️

Hepimiz yıldız tozuyuz! Ölen yıldızların uzaya saçtığı maddeler yeni bulutsulara karışır ve yeni yıldızların, gezegenlerin hammaddesi olur. Kanımızdaki demir ve kemiklerimizdeki kalsiyum, milyarlarca yıl önce yıldızların içinde oluşmuştur.

📝

Sınavda dikkat! Sıralar: Küçük kütleli: Bulutsu → Önyıldız → Yıldız → Kırmızı dev → Gezegenimsi bulutsu → Beyaz cüce. Büyük kütleli: Bulutsu → Önyıldız → Yıldız → Kırmızı süperdev → Süpernova → Nötron yıldızı ya da Kara delik.

2Yıldızların Rengi ve Sıcaklığı

Gece gökyüzüne dikkatle bakarsak yıldızların farklı renklerde olduğunu görürüz. Bir yıldızın rengi, yüzey sıcaklığı hakkında bilgi verir:

Mavi yıldızlar en sıcak, kırmızı yıldızlar en soğuk yıldızlardır.
Sıcaklık sırası: Mavi > Beyaz > Sarı > Turuncu > Kırmızı
Güneş, sarı renkli ve orta sıcaklıkta bir yıldızdır.

Farklı renklerdeki yıldızlar — Soldan sağa: **mavi** (en sıcak) → **beyaz** → **sarı** → **turuncu-kırmızı** (en soğuk).

🔥

Günlük hayattan örnek: Ocakta ısıtılan bir demir önce kırmızı, ısındıkça turuncu, sarı ve en sonunda beyazımsı parlar. Gaz ocağının en sıcak alevi de mavidir. Yıldızlarda da renk sıcaklığa göre değişir.

📝

Sınavda dikkat! Günlük hayatta kırmızıyı “sıcak”, maviyi “soğuk” renk olarak düşünürüz. Yıldızlarda ise tam tersi: Mavi yıldızlar en sıcak, kırmızı yıldızlar en soğuktur.

3Işık Yılı

Uzaydaki uzaklıklar o kadar büyüktür ki kilometreyle ifade etmek zordur. Bu yüzden ışık yılı birimi kullanılır. Işık yılı, ışığın bir yılda aldığı yoldur.

300.000 km

Işığın 1 saniyede aldığı yol (yaklaşık)

≈ 9,5 trilyon km

1 ışık yılı

≈ 8 dakika

Güneş’ten ışığın bize ulaşma süresi

≈ 4,2 ışık yılı

Güneş’ten sonra bize en yakın yıldız (Proxima Centauri)

🧮

Matematikle hesaplayalım: 1 yıl ≈ 365 gün × 24 saat × 60 dakika × 60 saniye ≈ 31,5 milyon saniye. Işık her saniye ≈ 300.000 km yol alır. 300.000 × 31.500.000 ≈ 9.500.000.000.000 km (9,5 trilyon km).

🕰️

Geçmişe bakıyoruz! 100 ışık yılı uzaktaki bir yıldıza baktığımızda, o yıldızdan 100 yıl önce çıkan ışığı görürüz. Yani yıldızları oldukları gibi değil, geçmişteki hâlleriyle görürüz.

📝

Sınavda dikkat! Adında “yıl” geçse de ışık yılı bir zaman birimi değil, uzaklık birimidir.

4Takımyıldızlar

Gökyüzünde bir arada görünen ve hayal gücüyle birleştirildiğinde bir hayvan, nesne ya da kişi şeklini andıran yıldız gruplarına takımyıldız denir. Gökyüzü 88 takımyıldıza ayrılmıştır. İnsanlar tarih boyunca takımyıldızları yön bulmak ve mevsimleri belirlemek için kullanmıştır.

📝

Sınavda dikkat! Bir takımyıldızdaki yıldızlar gökyüzünde yan yana görünse de aslında Dünya’ya çok farklı uzaklıklardadır ve birbirleriyle bağlantılı değildir. Sadece bizim bakış açımızdan bir şekil oluştururlar.

🐻Büyükayı: Yedi parlak yıldızı bir kepçeye benzer. Türk boylarında Yedigen ya da Yedi Han olarak bilinir. Kepçenin ucundaki iki yıldızı birleştiren çizgiyi yaklaşık beş katı uzatırsak Kutup Yıldızı‘nı buluruz.

🧸Küçükayı: Büyükayı’ya benzeyen daha küçük ve sönük bir kepçe şeklindedir. Kepçe sapının ucundaki yıldız Kutup Yıldızı‘dır. Türklerde Kutup Yıldızı’na Demir Kazık ya da Altın Kazık denir.

👑Kraliçe: Beş parlak yıldızı “W” ya da “M” harfine benzer. Kutup Yıldızı’nın, Büyükayı’ya göre karşı tarafında bulunur.

🏹Avcı: Kış gecelerinde görülür. Ortasında yan yana dizilmiş üç yıldızdan oluşan “Avcı’nın kemeri” vardır. Türk boylarında bu üç yıldıza Üç Maral denir. Kırmızı renkli süperdev ile mavi-beyaz renkli parlak bir yıldız aynı takımyıldızda bulunur.

Gök kubbede takımyıldızlar ve benzetildikleri şekiller — **Gök kubbede takımyıldızlar:** İnsanlar yıldızları hayali çizgilerle birleştirip **ayı**, **tahtında oturan kraliçe** ve **yay çeken avcı** gibi şekillere benzetmiştir.

🧭

Kutup Yıldızı neden önemli? Kutup Yıldızı Dünya’nın kuzey kutbunun tam üzerinde bulunduğu için gece boyunca gökyüzünde neredeyse hiç yer değiştirmez ve hep kuzeyi gösterir. Bu yüzden yüzyıllarca denizciler ve yolcular yönlerini onunla bulmuştur.

Işık kirliliği olan ve olmayan gökyüzü karşılaştırması — **Işık kirliliği:** Şehir ışıkları yıldızları gizler (solda). Karanlık bir yerden binlerce yıldız ve Samanyolu görülür (sağda).

5Galaksiler

Milyarlarca yıldız, gezegen, gaz ve tozun çekim kuvvetiyle bir arada bulunduğu dev sistemlere galaksi denir. Evrende milyarlarca galaksi vardır.

🌌 Samanyolu Galaksisi

Güneş sistemimizin bulunduğu galaksidir.
Yüz milyarlarca yıldız içerir. Güneş bunlardan sadece biridir.
Ortası şişkin, kollu, disk biçiminde bir yapıya sahiptir. Bir uçtan diğerine yaklaşık 100.000 ışık yılı genişliğindedir.
Güneş sistemi, galaksinin merkezinde değil, kollarından birinin üzerindedir.
Işık kirliliğinden uzak, karanlık gecelerde gökyüzünde uzanan soluk, beyaz bir kuşak olarak görülür. Türkler buna Hacılar Yolu ya da Kuş Yolu da demiştir.

🌀 Andromeda Galaksisi

Samanyolu’na en yakın büyük galaksidir.
Bize yaklaşık 2,5 milyon ışık yılı uzaklıktadır. Yani bugün gördüğümüz ışığı 2,5 milyon yıl önce yola çıkmıştır!
Çok karanlık bir yerden çıplak gözle soluk bir leke gibi görülebilir.

6Evren ve Dünya’nın Evrendeki Yeri

Var olan tüm madde, enerji, uzay ve zamanın bütününe evren denir. Evren milyarlarca galaksiden oluşur ve sürekli genişlemektedir.

Yüzlerce uzak galaksi — **Evren:** Bu görüntüdeki her ışık noktası, milyarlarca yıldız içeren bir galaksidir.

🔗 Yıldız – galaksi – evren ilişkisi

Yıldızlar bir araya gelerek galaksileri, galaksiler bir araya gelerek evreni oluşturur.

Gezegen < Yıldız sistemi (Güneş sistemi) < Galaksi (Samanyolu) < Evren

📍 Dünya’nın evrendeki adresi

🗺️

Kavram haritası etkinliği: Evren, galaksi, Samanyolu, Andromeda, yıldız, Güneş, takımyıldız, Güneş sistemi, gezegen ve Dünya kavramlarını kartlara yaz. Kartları büyükten küçüğe yerleştirip aralarını “içerir”, “örneğidir” gibi oklarla bağla.

!Sık Yapılan Yanlışlar

❌ Kırmızı yıldızlar en sıcak yıldızlardır.✅ Mavi yıldızlar en sıcak, kırmızılar en soğuktur.

❌ Işık yılı bir zaman birimidir.✅ Işık yılı bir uzaklık birimidir.

❌ Bir takımyıldızdaki yıldızlar birbirine yakındır.✅ Aslında çok farklı uzaklıklardadır, sadece bize yan yana görünürler.

❌ Güneş bir gün süpernova olarak patlayacak.✅ Güneş küçük kütleli bir yıldızdır; beyaz cüce olarak yaşamını bitirecek.

❌ Gezegenimsi bulutsu gezegenlerden oluşur.✅ Ölen yıldızın saçtığı gaz kabuğudur, gezegenle ilgisi yoktur.

❌ Kara delik bir boşluk ya da deliktir.✅ Kara delik, çekimi çok güçlü, ışığın bile kaçamadığı son derece yoğun bir gök cismidir.

❌ Güneş Samanyolu’nun merkezindedir.✅ Güneş, Samanyolu’nun kollarından birinin üzerindedir.

🔑Anahtar Kavramlar

Bulutsu: Yıldızların doğduğu gaz ve toz bulutu

Önyıldız: Büzülüp ısınan, henüz yıldız olmamış gaz yığını

Kırmızı dev / süperdev: Yakıtı azalıp şişen yaşlı yıldız

Süpernova: Büyük kütleli yıldızın patlaması

Beyaz cüce: Küçük kütleli yıldızdan kalan sıcak çekirdek

Nötron yıldızı: Süpernovadan kalan çok yoğun kalıntı

Kara delik: Işığın bile kaçamadığı gök cismi

Işık yılı: Işığın bir yılda aldığı yol (uzaklık birimi)

Takımyıldız: Bir şekli andıran yıldız grubu

Galaksi: Milyarlarca yıldızın oluşturduğu dev sistem

Evren: Tüm madde, enerji, uzay ve zamanın bütünü

🗺Ünite Genel Tekrar: Uzay Çağı

Bölüm	Mutlaka bilmen gerekenler
🚀 Türkiye ve uzay araştırmaları	Roket, mekik, uzay istasyonu, sonda, yapay uydu, teleskop · Uydu türleri ve yerli uydularımız · Yer ve uzay teleskopları · TUA, TÜBİTAK UZAY · Alper Gezeravcı, Nüzhet Gökdoğan · Uzay çöpü ve çözümleri
🌌 Uzayda neler var?	Bulutsu → önyıldız → yıldız → (küçük: kırmızı dev → gezegenimsi bulutsu → beyaz cüce) / (büyük: kırmızı süperdev → süpernova → nötron yıldızı / kara delik) · Mavi en sıcak · Işık yılı uzaklık birimi · Büyükayı, Küçükayı, Kraliçe, Avcı · Samanyolu, Andromeda · Yıldız → galaksi → evren

✓Kendini Dene: Bölüm ve Ünite Testi

İlk 13 soru bu bölümden, son 3 soru 1. bölümden.

1. Yıldızların doğduğu dev gaz ve toz bulutlarına ne ad verilir?

2. Küçük kütleli bir yıldızın yaşam sırası hangisinde doğru verilmiştir?

3. Büyük kütleli bir yıldızın büyük bir patlamayla dış katmanlarını uzaya fırlatmasına ne denir?

4. Çekim kuvveti çok güçlü olduğu için ışığın bile kaçamadığı gök cismi hangisidir?

5. Güneş’in yaşamını hangi şekilde tamamlaması beklenir?

6. Aşağıdaki yıldızlardan hangisinin yüzey sıcaklığı en yüksektir?

7. Işık yılı ile ilgili hangisi doğrudur?

8. Kutup Yıldızı hangi takımyıldızda bulunur?

9. “W” harfine benzeyen takımyıldız hangisidir?

10. Samanyolu’na en yakın büyük galaksi hangisidir?

11. Aşağıdakilerden hangisi büyükten küçüğe doğru doğru sıralanmıştır?

12. “Güneş, evrendeki en büyük yıldızdır.”

13. “Bir takımyıldızdaki yıldızlar Dünya’ya aynı uzaklıktadır.”

14. (Ünite) İnsansız olarak gezegenlere gidip bilgi toplayan uzay aracı hangisidir?

15. (Ünite) Aşağıdakilerden hangisi aktif bir haberleşme uydumuzdur?

16. (Ünite) “Uzay teleskopları atmosferden etkilendiği için yer teleskoplarından daha bulanık görüntü alır.”

Puanın: 0 / 16

✏️ Boşlukları Doldur

Önce kendin düşün, sonra “Cevapları Göster” düğmesine bas.

Bulutsunun büzülerek ısınmasıyla oluşan, henüz yıldız olmamış yapıya önyıldız denir.
Küçük kütleli yıldızlardan geriye kalan sıcak, küçük çekirdeğe beyaz cüce denir.
Güneş sistemimizin içinde bulunduğu galaksi Samanyolu‘dur.
1 ışık yılı yaklaşık 9,5 trilyon km’dir.
Türklerde Kutup Yıldızı’na Demir Kazık denir.
Var olan tüm madde, enerji, uzay ve zamanın bütününe evren denir.

★Kısaca Hatırla

Yıldızlar bulutsularda doğar: bulutsu → önyıldız → yıldız.
Küçük kütleli: kırmızı dev → gezegenimsi bulutsu → beyaz cüce (Güneş böyle olacak).
Büyük kütleli: kırmızı süperdev → süpernova → nötron yıldızı ya da kara delik.
Büyük kütleli yıldızların ömrü daha kısadır.
Güneş orta büyüklükte bir yıldızdır. Betelgeuse, Antares, UY Scuti gibi yıldızlar Güneş’ten yüzlerce kat büyüktür.
Renk-sıcaklık: Mavi > Beyaz > Sarı > Turuncu > Kırmızı.
Işık yılı: ışığın bir yılda aldığı yol ≈ 9,5 trilyon km (uzaklık birimi).
Takımyıldızlar: Büyükayı (kepçe), Küçükayı (Kutup Yıldızı), Kraliçe (W), Avcı (kemer).
Galaksiler: Samanyolu (bizim galaksimiz), Andromeda (en yakın büyük komşu).
Yıldızlar → galaksileri, galaksiler → evreni oluşturur.

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli · FB.7.1.4 Yıldızların yaşamını açıklayarak yapılandırabilme · FB.7.1.5 Yıldız, galaksi ve evren kavramlarını açıklayarak yapılandırabilme

7.SINIF 1. ÜNİTE TÜRKİYE VE UZAY ARAŞTIRMALARI

Döndü Topkaya 1.ÜNİTE, 7.SINIF, KONU ÖZETLERİ 17 Ekim 202617 Ekim 20267 fen konu, 7.sınıf 1.ünite fen özet, 7.sınıf fen, 7.sınıf fen konu özetleri, 7.sjnıf fen konu özet, Fen Bilimleri, fen bilimleri ders notları, fen bilimleri konu özeti, fen ders notları, fen konu anlatımı, fen konu özeti, fen konu özetleri

7. Sınıf Fen Bilimleri · 1. Ünite · 1. Bölüm

Türkiye ve Uzay Araştırmaları

Uzay teknolojileri, uydular, teleskoplar, Türkiye’nin uzay çalışmaları ve uzay çöpü problemi. Sınava hazırlık için tüm konu tek sayfada.

🎯 Bu bölümde neler öğreneceğim?

Uzay araştırmalarında kullanılan teknolojileri ve özelliklerini
Bu teknolojileri benzerlik ve farklılıklarına göre karşılaştırmayı
Türkiye’nin uzay çalışmalarını ve yerli uydularımızı
Uzay gözlem araçlarıyla ilgili model oluşturmayı
Uzay çöpü problemini incelemeyi ve çözüm önerileri geliştirmeyi

🚀 Uzay teknolojileri 🛰️ Uydular 🔭 Teleskoplar 🇹🇷 Türkiye uzayda 🏠 Günlük hayat 🗑️ Uzay çöpü 🧪 Model ✅ Test

1Uzay ve Uzay Teknolojileri

Dünya’nın atmosferinin dışında kalan, gök cisimlerinin bulunduğu sonsuz boşluğa uzay denir. İnsanlar uzayı keşfetmek, bilgi toplamak ve iletişim kurmak için çeşitli araçlar geliştirmiştir. Bunlara uzay teknolojileri denir.

🚀 Uzay roketi

Uydu, uzay aracı ya da insanları uzaya taşıyan araçtır. Yakıtını yakarak oluşturduğu gazları geriye doğru büyük bir hızla iterek ilerler. Roketler genellikle birden fazla kademeden oluşur; yakıtı biten kademe ayrılır ve roket hafifleyerek yoluna devam eder. Günümüzde bazı roketlerin kademeleri Dünya’ya geri inerek yeniden kullanılabilmektedir.

Roketin alt kademesinin ayrılması — Yakıtı biten **alt kademe** ayrılır, hafifleyen roket üst kademesiyle yoluna devam eder.

🛸 Uzay mekiği

Bir uçak gibi kanatları olan, roketlerle fırlatılıp uzaydan dönüşte uçak gibi piste inebilen ve tekrar tekrar kullanılabilen uzay aracıdır. Astronotları ve yükleri uzay istasyonuna taşımak için kullanılmıştır. ABD’nin uzay mekikleri 2011’de emekliye ayrılmıştır.

🏠 Uzay istasyonu

Dünya’nın etrafında dolanan, astronotların uzun süre yaşayıp çalışabildiği büyük uzay araçlarıdır. En bilineni, birçok ülkenin birlikte kurduğu Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS)‘dur. Yaklaşık 400 km yükseklikte, Dünya’nın etrafında yaklaşık 90 dakikada bir tur atar. Astronotlar burada bilimsel deneyler yapar.

🔭 Uzay sondası

Gezegenlere, uydulara, kuyruklu yıldızlara giderek onlar hakkında bilgi toplayan insansız uzay araçlarıdır. Topladıkları verileri ve fotoğrafları Dünya’ya gönderirler. Bazıları gök cismine iner (örneğin Ay ve Mars’taki gezici araçlar), bazıları yanından geçer ya da yörüngesine girer.

Ay yüzeyindeki gezici araç — **Gezici araç (rover):** Ay ya da Mars yüzeyinde dolaşıp toprak ve kayaları inceleyen sonda türü.

📋 Uzay teknolojilerini karşılaştıralım

Teknoloji	Görevi	İnsanlı mı?	Tekrar kullanılır mı?
Uzay roketi	Araçları ve insanları uzaya taşır	İnsan taşıyabilir	Çoğu hayır, bazı yeni roketler evet
Uzay mekiği	İnsan ve yük taşır, piste iner	Evet	Evet
Uzay istasyonu	Yaşam ve araştırma merkezi	Evet	Uzun yıllar kullanılır
Uzay sondası	Gök cisimlerini yakından inceler	Hayır	Hayır
Yapay uydu	Haberleşme, gözlem, hava tahmini	Hayır	Görev süresince çalışır
Teleskop	Uzaktaki gök cisimlerini gözlemler	Hayır	Uzun yıllar kullanılır

🔁

Benzerlikleri: Hepsi uzayı keşfetmek ve bilgi toplamak için geliştirilmiştir; çoğu enerjisini güneş panellerinden sağlar; topladıkları verileri Dünya’ya gönderirler.
Farklılıkları: Görevleri, insan taşıyıp taşımamaları, tekrar kullanılıp kullanılmamaları ve bulundukları yer (yörüngede, başka bir gezegende, yeryüzünde) farklıdır.

👩‍🚀

Meslekler: Gök cisimlerini inceleyen bilim insanına astronom denir. Uzaya giden kişiye ABD ve Avrupa’da astronot, Rusya’da kozmonot, Çin’de taykonot denir. Hepsi aynı işi yapar, sadece ülkelerine göre adları farklıdır.

2Yapay Uydular

İnsanlar tarafından yapılıp Dünya’nın etrafındaki yörüngeye yerleştirilen araçlara yapay uydu denir. (Ay ise Dünya’nın doğal uydusudur.) Yapay uydular enerjilerini güneş panellerinden sağlar.

Yörüngedeki bir haberleşme uydusu — **Yapay uydu:** Güneş panelleriyle enerji üretir, antenleriyle Dünya’ya sinyal gönderir.

Kullanım alanlarına göre uydular

📡Haberleşme uyduları: Televizyon yayını, telefon ve internet bağlantısı sağlar. Örnek: Türksat uyduları.

📷Gözlem uyduları: Yeryüzünün fotoğraflarını çeker; harita yapımı, tarım, orman yangını, deprem ve sel takibi, savunma alanlarında kullanılır. Örnek: İMECE, Göktürk, RASAT.

🌦️Hava tahmini (meteoroloji) uyduları: Bulutları, fırtınaları ve sıcaklığı izler, hava durumunun tahmin edilmesini sağlar.

🧭Konum belirleme (navigasyon) uyduları: Telefonlardaki ve araçlardaki yol tarifi uygulamaları bu uydulardan gelen sinyallerle çalışır.

🇹🇷 Türkiye’nin uyduları

Görevini sürdüren uydulara aktif, görev süresi dolmuş ya da çalışmayan uydulara pasif uydu denir.

📡 Haberleşme uyduları
Uydu	Yıl	Durum
Türksat 3A	2008	✅ Aktif
Türksat 4A	2014	✅ Aktif
Türksat 4B	2015	✅ Aktif
Türksat 5A	2021	✅ Aktif
Türksat 5B	2021	✅ Aktif
Türksat 6A	2024	✅ Aktif · İlk yerli haberleşme uydumuz
Türksat 1B	1994	⛔ Pasif · İlk haberleşme uydumuz
Türksat 1C	1996	⛔ Pasif
Türksat 2A	2001	⛔ Pasif

📷 Gözlem uyduları
Uydu	Yıl	Durum
Göktürk-2	2012	✅ Aktif
Göktürk-1	2016	✅ Aktif
İMECE	2023	✅ Aktif · Yerli yüksek çözünürlüklü gözlem uydusu
BİLSAT	2003	⛔ Pasif · İlk gözlem uydumuz
RASAT	2011	⛔ Pasif · Türkiye’de tasarlanıp üretilen ilk gözlem uydusu. 3 yıl için tasarlandı ama 11 yıl çalıştı, 2022’de emekliye ayrıldı

🚀

Biliyor muydun? Türkiye’nin ilk uydusu olacak Türksat 1A, 1994’te fırlatma sırasında roketin arızalanmasıyla kayboldu. Aynı yıl fırlatılan Türksat 1B ile Türkiye uzaydaki ilk uydusuna kavuştu. Ayrıca üniversitelerimizin geliştirdiği küçük “küp uydular” da uzaya gönderilmiştir.

Uyduların durumu 2024 verilerine göredir. Görev süreleri doldukça durumları değişebilir.

3Teleskoplar ve Gözlemevleri

Uzaktaki gök cisimlerini daha büyük, net ve ayrıntılı görmemizi sağlayan araçlara teleskop denir. Teleskoplar ışığı mercek ya da ayna yardımıyla toplar. Aynası ya da merceği büyük olan teleskop daha fazla ışık toplar ve daha sönük cisimleri görebilir. Teleskoplar bulundukları yere göre ikiye ayrılır:

Özellik	🌍 Yer teleskopları	🛰️ Uzay teleskopları
Bulunduğu yer	Yeryüzünde, gözlemevlerinde	Uzayda, Dünya’nın atmosferi dışında
Atmosferin etkisi	Atmosfer, bulut, toz ve ışık kirliliğinden etkilenir	Atmosferden etkilenmez, daha net görüntü alır
Bakım ve maliyet	Daha kolay ve ucuz	Çok zor ve pahalı
Örnek	Doğu Anadolu Gözlemevi (DAG), TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi (TUG)	Hubble, James Webb

Altın aynalı uzay teleskobu — **Uzay teleskobu:** Atmosferin dışında olduğu için çok net görüntüler alır. James Webb’in aynası 18 altıgen parçadan oluşur.

🔭Hubble Uzay Teleskobu: 1990’da fırlatıldı. Dünya’nın yaklaşık 540 km yukarısında dolanır. Evrenin binlerce muhteşem fotoğrafını çekmiştir.

✨James Webb Uzay Teleskobu: 2021’de fırlatıldı. Altın kaplı, 18 altıgen parçadan oluşan dev aynası vardır. Dünya’dan yaklaşık 1,5 milyon km uzakta bulunur ve kızılötesi ışıkla evrenin en uzak galaksilerini gözlemler.

🏔️ Gözlemevlerimiz

Yer teleskopları, gözlemin iyi yapılabilmesi için yüksek, kuru, açık havası bol ve şehir ışıklarından uzak yerlere kurulur.

Doğu Anadolu Gözlemevi (DAG): Erzurum’da, 3.170 m yükseklikteki Karakaya Tepeleri’nde. 4 metrelik aynasıyla Türkiye’nin en büyük teleskobuna sahiptir. Türkiye’nin ilk kızılötesi teleskobudur.
TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi (TUG): Antalya Saklıkent’te, Bakırlıtepe’de bulunur.

Dağ zirvesinde kubbesi açık gözlemevi — **Yer teleskobu:** Gözlemevleri yüksek, açık havası bol ve şehir ışıklarından uzak yerlere kurulur.

💡

Işık kirliliği: Şehirlerdeki aşırı ve yanlış yönlendirilmiş aydınlatma, gece gökyüzünü aydınlatarak yıldızların görünmesini engeller. Bu yüzden gözlemevleri şehirlerden uzağa kurulur. Işığı aşağıya yönlendiren armatürler kullanmak ve gereksiz ışıkları kapatmak ışık kirliliğini azaltır.

4Türkiye Uzayda

Türkiye Uzay Ajansı (TUA): 2018’de kuruldu. Türkiye’nin uzay çalışmalarını planlar ve yönetir.
TÜBİTAK UZAY: Ankara’da uydu ve uzay teknolojileri geliştiren araştırma enstitüsüdür. RASAT ve İMECE gibi uyduların geliştirilmesinde görev almıştır.

👨‍🚀 Alper Gezeravcı: Türkiye’nin ilk uzay yolcusu

Alper Gezeravcı, 19 Ocak 2024‘te (Türkiye saatiyle) ABD’den fırlatılan bir roketle uzaya çıktı ve Uluslararası Uzay İstasyonu‘na ulaştı. Türkiye’nin ilk insanlı uzay görevinde istasyonda 14 gün kaldı ve Türk bilim insanlarının hazırladığı 13 bilimsel deneyi gerçekleştirdi. Aynı yıl Tuva Cihangir Atasever de Türkiye’nin ikinci uzay yolcusu oldu.

Uzay istasyonundan Dünya'ya bakan astronot — Uzay istasyonundan Dünya manzarası. Türkiye’nin ilk uzay yolcusu da 14 gün boyunca istasyonda deneyler yaptı.

🎖️

Görev armasının anlamı:

Selçuklu yıldızı: Ortadaki sekiz köşeli yıldızın her köşesi bir güzel özelliği simgeler: merhamet, sır tutmak, şefkat, şükretmek, sabretmek, cömertlik, doğruluk ve sadakat.
16 yıldız: Bayrağın çevresindeki 16 yıldız, tarihteki 16 büyük Türk devletini simgeler.
Turkuaz renk: Dünya haritasında Türkiye turkuaz renkle gösterilmiştir.
100 sayısı: Cumhuriyetimizin 100. yılını simgeler.

🔭 Nüzhet Gökdoğan: İlk Türk kadın astronom

Nüzhet Gökdoğan (1910–2003), Türkiye’nin ilk kadın astronomudur. Fransa’da matematik ve fizik eğitimi aldıktan sonra İstanbul Üniversitesi’nde astronomi alanında doktorasını tamamladı. Güneş gözlemleri ve yıldız atmosferleri üzerine çalıştı. İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi’nin ilk kadın dekanı oldu ve uzun yıllar Türk Astronomi Derneği’nin başkanlığını yaptı.

5Uzay Teknolojileri Günlük Hayatımızda

Uzay araştırmaları için geliştirilen pek çok teknoloji bugün evlerimizde, hastanelerde ve cebimizde kullanılıyor:

🧭Konum belirleme ve yol tarifi uygulamaları

📺Uydu yayını, uluslararası telefon ve internet bağlantısı

🌦️Hava durumu tahminleri ve fırtına uyarıları

🛏️Hafızalı köpük yastık ve yataklar

📱Telefonlardaki küçük kamera sensörleri

🔋Şarjlı, kablosuz süpürge ve matkaplar

💧Su arıtma sistemleri

🌡️Kulak termometresi ve bazı tıbbi görüntüleme cihazları

🚒Uydu görüntüleriyle orman yangını, sel ve deprem takibi

6Uzay Araştırmalarının Yol Açtığı Problemler: Uzay Çöpü

1️⃣ Problemi yapılandıralım

Görevini tamamlamış ya da bozulmuş uydular, roketlerin ayrılan kademeleri, çarpışmalardan kopan parçalar ve astronotların düşürdüğü küçük eşyalar Dünya’nın etrafında dolanmaya devam eder. Bunlara uzay çöpü denir.

Dünya etrafında dolaşan uzay çöpleri — **Uzay çöpü:** Görevi biten uydular ve roket parçaları Dünya’nın etrafında hızla dolaşmaya devam eder.

2️⃣ Problemi özetleyelim

Dünya’nın çevresinde takip edilebilen on binlerce büyük parça ve milyonlarca küçük parça bulunuyor.
Bu parçalar saatte yaklaşık 28.000 km hızla hareket eder. Bu hızda küçük bir vida bile bir uyduya ya da uzay istasyonuna ciddi zarar verebilir.
Çarpışmalar yeni parçalar oluşturur; parçalar arttıkça çarpışma ihtimali de artar ve bir zincirleme etki oluşabilir.
Uzay çöpleri çalışan uydulara, astronotlara ve gelecekteki uzay görevlerine tehlike oluşturur. Bazı büyük parçalar atmosferde tamamen yanmadan yeryüzüne düşebilir.

3️⃣ Verilere dayalı tahmin yapalım

Her yıl yüzlerce yeni uydu fırlatılıyor. Önlem alınmazsa yörüngelerdeki çöp miktarı artacak, çarpışmalar sıklaşacak ve bazı yörüngeler kullanılamaz hâle gelebilecek.

4️⃣ Çözüm önerileri üzerine akıl yürütelim

⬇️Görevi biten uyduları atmosfere indirip yakmak ya da çok uzaktaki “mezarlık yörüngesine” taşımak

♻️Yeniden kullanılabilir roketler geliştirmek

🕸️Ağ, robot kol, mıknatıs gibi araçlarla çöp toplayan uzay araçları yapmak

📡Parçaları radarla takip edip uyduları çarpışmadan önce kaçırmak

📜Ülkeler arasında uzay çöpünü azaltmaya yönelik ortak kurallar belirlemek

5️⃣ Altı şapka tekniğiyle değerlendirelim

Şapka	Bakış açısı	Örnek düşünce
⚪ Beyaz	Bilgi ve veriler	“Yörüngede on binlerce parça var.”
🔴 Kırmızı	Duygular	“Astronotların güvenliği beni endişelendiriyor.”
⚫ Siyah	Riskler ve olumsuzluklar	“Çöp toplama araçları çok pahalı olabilir.”
🟡 Sarı	Olumlu yönler	“Yeniden kullanılabilir roketler hem çöpü hem maliyeti azaltır.”
🟢 Yeşil	Yaratıcı fikirler	“Kendi kendini atmosfere indiren uydular tasarlanabilir.”
🔵 Mavi	Süreci yönetme ve sonuç	“Önce yeni çöp oluşumunu önlemeli, sonra var olanı toplamalıyız.”

📝

Performans görevi önerisi: Grubunla uzay çöpü hakkında güvenilir kaynaklardan veri topla, problemi özetle, çözüm önerilerini içeren bir rapor ya da sunum hazırla.

7Uzay Gözlem Aracı Modeli Oluşturalım

Grubunla bir uzay gözlem aracının modelini tasarla: teleskop, dürbün, yapay uydu ya da Ay yüzeyi için gezici araç.

Hangi aracı modelleyeceğinize karar verin ve aracın görevini araştırın.
Aracın bölümlerini (ayna/mercek, güneş paneli, anten, tekerlek, kamera vb.) ve her bölümün görevini belirleyin.
Atık malzemelerden (karton rulo, şişe kapağı, alüminyum folyo, pipet) modelinizi yapın.
Modelinizi sınıfa sunun, arkadaşlarınızın modellerini dinleyin ve karşılaştırın.
Bilimsel kaynaklardan ve arkadaşlarınızdan aldığınız yeni bilgilerle modelinizi geliştirin.

Atık malzemelerden yapılmış uzay aracı modelleri — Atık malzemelerden **teleskop, uydu ve gezici araç** modelleri. Sen de grubunla bir model tasarla!

!Sık Yapılan Yanlışlar

❌ Ay bir yapay uydudur.✅ Ay, Dünya’nın doğal uydusudur. Yapay uyduları insanlar yapar.

❌ Uzay sondalarında astronotlar bulunur.✅ Uzay sondaları insansızdır.

❌ Uzay teleskopları atmosferden etkilenir.✅ Uzay teleskopları atmosferin dışındadır, etkilenmez.

❌ Astronom uzaya giden kişidir.✅ Astronom, gök cisimlerini inceleyen bilim insanıdır. Uzaya giden kişi astronottur.

❌ Gözlemevleri şehir merkezlerine kurulur.✅ Gözlemevleri yüksek ve şehir ışıklarından uzak yerlere kurulur.

❌ Görevi biten uydular kendiliğinden yok olur.✅ Birçoğu yörüngede kalır ve uzay çöpü oluşturur.

🔑Anahtar Kavramlar

Uzay: Atmosferin dışındaki, gök cisimlerinin bulunduğu boşluk

Uzay roketi: Araçları ve insanları uzaya taşıyan araç

Uzay mekiği: Piste inebilen, tekrar kullanılan uzay aracı

Uzay istasyonu: Astronotların yaşayıp çalıştığı yörünge aracı

Uzay sondası: Gök cisimlerini inceleyen insansız araç

Yapay uydu: İnsan yapımı, Dünya etrafında dolanan araç

Teleskop: Uzaktaki gök cisimlerini gözlemleme aracı

Uzay çöpü: Yörüngede kalan işe yaramaz insan yapımı parçalar

✓Kendini Dene

Cevabını seç, hemen doğru mu yanlış mı öğren!

1. Gezegenlere giderek onlar hakkında bilgi toplayan insansız uzay araçlarına ne ad verilir?

2. Astronotların uzun süre yaşayıp bilimsel deneyler yaptığı, Dünya etrafında dolanan araç hangisidir?

3. Türksat uyduları hangi amaçla kullanılır?

4. Uzay teleskoplarının yer teleskoplarına göre üstünlüğü nedir?

5. Gözlemevlerinin yüksek ve şehirlerden uzak yerlere kurulmasının temel nedeni nedir?

6. Rusya’da uzaya giden kişiye ne ad verilir?

7. Türkiye’nin ilk uzay yolcusu kimdir?

8. Gezeravcı’nın görev armasındaki 16 yıldız neyi simgeler?

9. Aşağıdakilerden hangisi uzay çöpüne yönelik bir çözüm önerisi değildir?

10. Türkiye’nin en büyük teleskobuna sahip gözlemevi hangisidir?

11. Aşağıdakilerden hangisi görevini tamamlamış (pasif) bir gözlem uydusudur?

12. “Ay, Dünya’nın yapay uydusudur.”

13. “Telefonlardaki yol tarifi uygulamaları uydulardan gelen sinyallerle çalışır.”

Puanın: 0 / 13

✏️ Boşlukları Doldur

Önce kendin düşün, sonra “Cevapları Göster” düğmesine bas.

Türkiye’nin ilk yerli haberleşme uydusu Türksat 6A‘dır.
Türkiye Uzay Ajansı 2018 yılında kuruldu.
Türkiye’nin ilk kadın astronomu Nüzhet Gökdoğan‘dır.
Altın kaplı altıgen aynalara sahip uzay teleskobu James Webb‘dir.
Yörüngede kalan işe yaramaz insan yapımı parçalara uzay çöpü denir.
Çin’de uzaya giden kişiye taykonot denir.

★Kısaca Hatırla

Uzay teknolojileri: roket, uzay mekiği, uzay istasyonu, uzay sondası, yapay uydu, teleskop.
Sondalar insansızdır; uzay istasyonunda astronotlar yaşar; mekik piste iner.
Uydular: haberleşme, gözlem, hava tahmini, konum belirleme. Aktif haberleşme: Türksat 3A, 4A, 4B, 5A, 5B, 6A. Aktif gözlem: Göktürk-1, Göktürk-2, İMECE. Pasif: Türksat 1B, 1C, 2A, BİLSAT, RASAT.
Teleskoplar: yer (DAG, TUG) ve uzay (Hubble, James Webb). Uzay teleskopları atmosferden etkilenmez.
TUA (2018) ve TÜBİTAK UZAY; ilk uzay yolcumuz Alper Gezeravcı (2024); ilk kadın astronomumuz Nüzhet Gökdoğan.
Uzay çöpü: görevi biten uydular, roket parçaları. Çözüm: atmosfere indirme, yeniden kullanılabilir roketler, toplama araçları, takip, ortak kurallar.

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli · FB.7.1.1 · FB.7.1.2 · FB.7.1.3

7.SINIF 1.ÜNİTE UZAY ARAŞTIRMALARI

Döndü Topkaya 1.ÜNİTE, 7.SINIF, KONU ÖZETLERİ 20 Ekim 202220 Ekim 20247.sınıf fen, 7.sınıf fen bilimleri 1.ünite, 7.sınıf fen ders notları, 7.sınıf fen konu özeti, 7.sınıf konu özetleri, 7.sınıf uzay araştırmaları, ali kuşcu, astronomlar, bilsat, cacabey, fen 7 konu özeti, Fen Bilimleri, fen bilimleri ders notları, fen bilimleri konu özeti, fen ders notları, fen konu anlatımı, fen konu özeti, fen konu özetleri, gökbilimciler, göktürk, haberleşme uydularımız, hubble, james webb, rasat, rasathane, roket, roketler, teleskoplar, türksat, uluğ bey, ünlü astronomlar, ünlü gökbilimciler, uzay araştırmaları, uzay kirliliği, uzay mekiği, uzay mekikleri, uzay sondası, uzay teknolojileri, uzay teknolojilerinin günlük hayata etkisi, uzay teleskopu, yapay uydu

7.Sınıf 1.Ünite Uzay Araştırmaları Konu Özeti

UZAY ARAŞTIRMALARI

UZAY ARAŞTIRMALARI

İnsanlar ilk zamanlardan beri gökyüzü gözlemi yapmaktadır fakat gelişen teknoloji ile bu gözlemler bilimsel hale gelmiştir. Gelişen uzay teknolojileri ile astronomi(gök bilimi) ortaya çıkmıştır.

UZAY ARAŞTIRMALARINDA KULLANILAN ARAÇLAR

ROKETLER

Herhangi bir uzay aracını uzaya çıkarmak için kullanılan uzay araçlarıdır.
Roket yakıtının yanması ile oluşan sıcak gazlar egzozdan yere çarparak itici güç oluşturur ve bu şekilde roket uzaya fırlatılır.
Roketin görevi uzay aracını atmosferin dışına çıkarmaktır.
Uzay aracı roketten ayrılıp yörüngeye yerleşirken roket parçaları yörüngede etrafa dağılır.
Roketler tek kullanımlıktır fakat tekrar fırlatılmasına ait çalışmalar yapılmaktadır.
İlk roket Sovyetler Birliği tarafından gönderilmiştir.

UZAY MEKİĞİ

Uzayda hareket ederken iniş kalkış yapabilen ve yön değiştirebilen araçlardır.
Uzay araştırmaları için insan taşıma, bir uyduyu yörüngeye yerleştirme görevlerinde kullanılabilirler.
Tekrar tekrar kullanılabilen araçlardır.

UZAY SONDASI

Gök cisimlerini incelemek amacıyla gök cisminin yüzeyine veya yörüngesine gönderilen, uzaktan kumanda ile kontrol edilebilen robotik araçlardır.
İnsansız uzay araçlarıdır.
Gezegen yüzeyinden fotoğraf çekme, atmosferini araştırma gibi görevler için gezegenler arası boşluğa gönderilebilir.

UZAY İSTASYONU

Dünya’nın yörüngesinde dolanan ve uzaya giden astronotların uzay araştırmaları ve çeşitli deneyler yapmalarına olanak sağlayan uzay araçlarıdır.
En büyüğü Uluslararası Uzay İstasyonudur.(ISS)
On altı ülkeye aittir ve yaklaşık bir futbol sahası büyüklüğündedir.
Dünya etrafındaki dolanmasını 90 dakikada tamamlar.

UZAY TELESKOBU

Gök cisimleri hakkında bilgi edinmemizi sağlayan uzay araçlarıdır.
Hubble
James Webb

YAPAY UYDU

İnsanlar tarafından yapılan ve Dünya yörüngesine yerleştirilen uzay araçlarıdır.
Meteoroloji, yer gözlemi, haberleşme, haritacılık, şehir planlama, gök cisimlerini gözlemleme ve askeri alanlarda kullanılmak üzere gönderilirler.

YAPAY UYDULARIMIZ

HABERLEŞME

AKTİF

TÜRKSAT 3A
TÜRKSAT 4A
TÜRKSAT 4B
TÜRKSAT 5A
TÜRKSAT 5B

PASİF

TÜRKSAT 1A
TÜRKSAT 1B
TÜRKSAT 1C
TÜRKSAT 2A

GÖZLEM-KEŞİF

AKTİF

GÖKTÜRK 2
GÖKTÜRK 1
İMECE

PASİF

BİLSAT
RASAT

UZAY KİRLİLİĞİ

Dünya’nın çevresinde, değişik yörüngelerde dönen ve artık herhangi bir işlevi olmayan, insan yapımı cisimlerin tümü, Uzay Kirliliği olarak adlandırılır. Bunların arasında ömrünü tüketmiş uyduların yanı sıra roketlerin uzaya bırakılan üst parçaları ve yörüngede oluşan patlamaların artıkları vardır. Tüm bu işe yaramayan cisimler, roket parçaları, ölü uydular, yakıt tankları ve uzay aracı artıkları, günümüzde Dünya çevresinde dolanan bir çeşit hurda yığını oluşturdular. Uzay kirliliği normal insanlar için büyük bir tehdit oluşturmasa da ilerideki uzay araştırmaları ve hayatımızı kolaylaştıran uydular için oldukça büyük bir tehdit.

Nedenleri:

Uzaya gönderilen uyduların ve diğer objelerin işlevsiz kaldıktan sonra orada kalması.
Uzayda uyduların çarpışması veya kaza sonucu enkaz oluşturmaları.
Uzaya gönderilirken roketten bırakılan parçalar.
Uzay istasyonuna bırakılan çöpler.
Uydulara ve diğer uzay araçlarına çarpan asteroidler.
Uzaya gönderilen uyduların ve diğer objelerin bıraktıkları atıklar.

Olası sonuçları:

Uluslararası Uzay İstasyonu’nda (ISS) astronotlar için artan risk yüzünden kaybedilen yaşamlar artabilir.
Uzay araştırmaları sekteye uğrayabilir.

UZAY TEKNOLOJİLERİNİN GÜNLÜK HAYATA KATKILARI

Dijital termometre
Oyun konsolu
Telefon
Televizyon
Diş teli
Güneş panelleri
Dijital saat
Alüminyum folyo
İşitme cihazı

Yapay kalp pompası
Streç film
Yanmaz kıyafetler
MR cihazı
Bebek maması
Dondurulan besinler
Tükenmez kalem
Teflon
Navigasyon

TELESKOPLAR

YER TABANLI

A-OPTİK TELESKOPLAR

1. MERCEKLİ TELESKOP

İnce ve kalın kenarlı merceklerden oluşur.

2.AYNALI TELESKOP

Çukur ayna kullanılır.

3. BİLEŞİK (KATADİYOPTRİK) TELESKOP

Çukur ayna ve mercekler birlikte kullanılır.

B-RADYO TELESKOPLARI

Gök cisimlerinden gelen radyo dalgalarını toplayarak bilgisayar üzerinde görüntüye çevirir. Havanın bulutlu olması gözlem yapmaya engel değildir.

UZAY TABANLI

Olumsuz hava koşullarından etkilenmeden gözlem yapma avantajı sağlar.

HUBBLE UZAY TELESKOPU

JAMES WEBB UZAY TELESKOPU

RASATHANELER

Gökyüzü gözlemi yapmak üzere kurulan ve içerisinde çok sayıda teleskop bulunan yerlerdir.

Rasathaneler nerelere kurulabilir?

Deprem bölgeleri üzerinde olmamalıdır.
Işık kirliliğinden etkilenmemesi için şehir dışında olmalıdır.
Hava kirliliğinin çok az olduğu yerler tercih edilmelidir.
Az bulutlu bölgeler tercih edilmelidir.
Havadaki nem oranı düşük olmalıdır.
Çevrede Tv veya radyo yayını yapan yerler olmamalıdır.
Yüksek yerler tercih edilmelidir.

ÜNLÜ GÖKBİLİMCİLER

Nikolas Kopernik (Nicolaus Copernicus) 1473 – 1543.

Güneş sisteminin yeryüzünde değil güneşin merkezinde olduğu inancını açıklayan astronomdur.

Johannes Kepler 1571 – 1630

Gezegenlerin Güneş etrafında eliptik yörüngede dolandığını keşfetti.

Ali Kuşcu

Gezegenlerin ve Ay’ın hareketlerini incelemiştir. İstanbul’un enlem ve boylamını hesaplamıştır. Ay haritası çıkaran ilk bilim insanıdır.

Galileo Galilei 1564 – 1642.

Teleskopun icadından sonra onu bilimsel olarak gözlem yapmada kullanan ilk gökbilimcidir. Ay yüzeyini, Güneş lekelerini, Jüpiter’i gözlemledi. Dünya’nın Güneş etrafında döndüğünü söyleyen ilk bilim insanıdır.

Georges Lemaître 1894 – 1966.

Einstein’ın genel görelilik kuramından yararlanarak, Uzayın ve evrenin genişlediğini keşfetti; Hubble yasasını keşfetti; Bigbang teorisini öne sürdü.

Uluğ Bey

Semerkant rasathanesini kurmuştur. Bir yılın uzunluğunu 365 gün 6 saat 10 dakika olarak hesaplamıştır.

Edwin Hubble 1889 – 1953.

Kendi galaksilerimizin ötesinde galaksiler olduğunu keşfetti.Ayrıca ünlü Hubble Uzay Teleskobu, ismini astronom Edwin Hubble’dan almaktadır. Hubble, Bigbang teorisinin en büyük ispatçılarından biridir.

Isaac Newton 1643- 1727

Evrensel çekim yasası ve hareket yasaları ile doğa anlayışımızı derinden değiştirdi; fizik bilimlerine hakim olan matematik alanı olan kalkülüsü icat etti; iki terimli teoremi genelleştirdi; ilk yansıtıcı teleskopu yaptı; Güneş ışığının gökkuşağının tüm renklerinden yapıldığını gösterdi.

Caca Bey

Cacabey medresesini kurmuştur ve burası astronomi okulu olarak kullanılmıştır.

Ömer Hayyam (Omar Hayyam) 1048 – 1131.

Bir şair, filozof ve bilim insanı olan Hayyam, bir yılın uzunluğunu şimdiye kadarki en doğru değere göre hesapladı. Ayrıca konik kesitlerin kesişimlerinin kübik denklemlerin geometrik çözümlerini elde etmek için nasıl kullanılabileceğini gösterdi.

Batlamyus (Ptolemy) AD c. 100 – c. 170.

Klaudyos Batlamyus, İskenderiyeli Yunan matematikçi, coğrafyacı ve astronom. Konumları, göreli parlaklıkları ve takımyıldızlarıyla binden fazla yıldızın yer aldığı bir katalog içeren Almagest’in yazarı. Gezegenlerin hareketlerini tahmin eden matematiksel modeli, neredeyse 1.500 yıldır eşsizdi

El Biruni

Güneş ve gezegenlerin eğimlerini bulmuş ve Dünya çapını gerçeğe en yakın şekilde hesaplamıştır.

UZAYIN İLKLERİ

Uzaya çıkan ilk canlı- Laika isimli bir köpek
Uzaya gönderilen ilk yapay uydu-Sputnik 1/ Rusya-1957
Ay’a ilk yolculuk-1969 Neil Armstrong
Uzay’a giden ilk insan-1961 Yuri Gagarin/ Vostok uzay aracı
İlk uzay yürüyüşü-Aleksey Arkhipoviç Leonov 1965

7.Sınıf 1.Ünite Uzay Araştırmaları Konu Özeti

Fenozom’u Takip Edin!

---<span class="has-inline-color has-white-color">Döndü TOPKAYA</span>

—Döndü TOPKAYA Fen Bilimleri Öğretmeni

7.SINIF 4.ÜNİTE KARIŞIMLAR

Döndü Topkaya 4.ÜNİTE, 7.SINIF, KONU ÖZETLERİ 3 Şubat 20223 Şubat 20227.sınıf 4.ünite, 7.sınıf 4.ünite karışımlar çözünme çözelti çözünme hızına etki eden faktörler, 7.sınıf fen 4.ünite özet, 7.sınıf fen ders notları, 7.sınıf fen karışımlar, 7.sınıf fen konu özeti, 7.sınıf fen konu özetleri, 7.sınıf karışımlar konu özeti, çözelti, çözelti örnekleri, çözünme, çözünme hızı nelere bağlıdır, çözünme hızına etki eden faktörler, Fen Bilimleri, fen bilimleri ders notları, fen bilimleri konu özeti, fen ders notları, fen konu anlatımı, fen konu özeti, fen konu özetleri, heterojen karışım, homojen karışım, karışım, karışımlar, karışımlar konu özeti, karışımlara örnekler, karıştırma çözünme hızı, sıcaklığın çözünme hızına etkisi, temas yüzeyi çözünme hızı

7.Sınıf 4.Ünite Karışımlar Konu Özeti

KARIŞIMLAR

KARIŞIM NEDİR?

Birden fazla maddenin rastgele oranlarda bir araya gelerek aralarında kimyasal bir etkileşim olmadan oluşturdukları saf olmayan maddelere KARIŞIM denir.

KARIŞIMLARIN ÖZELLİKLERİ

Saf madde değildir.
Elementlerin, bileşiklerin veya her ikisinin karışımından oluşabilir.
Karışımı oluşturan maddeler arasında belirli bir oran yoktur.
Karışımı oluşturan maddeler.
Fiziksel yöntemlerle kendini oluşturan maddelere ayrıştırılabilirler.

KARIŞIMLAR

HETEROJEN KARIŞIM

Her tarafında aynı özelliği göstermeyen karışımlardır.
su ve kum karışımı, şehriyeli pilav, salata, çamurlu su, su yağ karışımı, süt, tebeşir tozu ve su..vb

HOMOJEN KARIŞIM

Her tarafında aynı özelliği gösteren karışımlardır. Çözelti denir.
tuzlu su, şekerli su, hava, göz damlası, su alkol karışımı, maden suyu, madeni para vb.

ÇÖZELTİLER

çözelti=çözücü(miktarı fazla)+çözünen(miktarı az)

ÇÖZÜNME OLAYI NASIL GERÇEKLEŞİR?

Suya atılan tuz tanelerinin etrafını su molekülleri kaplar ve tuz taneciklerini birbirinden ayırarak homojen şekilde dağıtır. Çözünme olayı çözücü tanelerinin çözünen tanelerini sararak birbirinden uzaklaştırması ve çözücünün içinde homojen olarak dağıtması olayıdır.

ÇÖZÜNME HIZINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER

1-SICAKLIĞIN ÇÖZÜNME HIZINA ETKİSİ

2-TEMAS YÜZEYİNİN ÇÖZÜNME HIZINA ETKİSİ

3-KARIŞTIRMANIN ÇÖZÜNME HIZINA ETKİSİ

7.Sınıf 4.Ünite Karışımlar Konu Özeti

Fenozom’u Takip Edin!

—Döndü TOPKAYA Fen Bilimleri Öğretmeni

7.SINIF 3.ÜNİTE KÜTLE VE AĞIRLIK

Döndü Topkaya 3.ÜNİTE, 7.SINIF, KONU ÖZETLERİ 8 Aralık 20218 Aralık 20217.sınıf 3.ünite, 7.sınıf 3.ünite konu, 7.sınıf 3.ünite konu özeti, 7.sınıf 3.ünite kütle ve ağırlık konu özeti, 7.sınıf fen 3.ünite konu özeti, 7.sınıf fen ders notları, 7.sınıf fen konu özeti, 7.sınıf kütle ağırlık özet, 7.sınıf kütle ve ağırlık, 7.sınıf kütle ve ağırlık ders notları, 7.sınıf kütle ve ağırlık konu anlatımı, 7.sınıf kütle ve ağırlık konu özeti, Fen Bilimleri, fen bilimleri ders notları, fen bilimleri konu özeti, fen ders notları, fen konu anlatımı, fen konu özeti, fen konu özetleri, fen kütle ve ağırlık, fenozom 7.sınıf, kütle ve ağırlık, kütle ve ağırlık ders notları, kütle ve ağırlık konu özeti

7.Sınıf 3.Ünite Kütle Ve Ağırlık Konu Özeti

KÜTLE VE AĞIRLIK

YER ÇEKİMİ KUVVETİ NEDİR?

Yer kürenin üzerinde bulunduğu bütün cisimlere uyguladığı kütle çekim kuvvetine YER ÇEKİMİ KUVVETİ denir. Ünlü bilim insanı Isaac Newton tarafından bulunmuştur. Newton bir elma ağacının altında otururken kafasına bir elma düşer ve yüksekten serbest bırakılan cisimlerin neden yere doğru hareket ettiği sorusunun cevabını bulmaya çalışır. Çalışmaları sonucunda Yer Çekimi Kuvvetini keşfeder.

Yer çekimi Dünya’nın her yerinde yerin merkezine doğrudur.

AĞIRLIK NEDİR?

Yüksekten serbest bırakılan bir cisim yere doğru hareket eder. Cismin yere doğru hareket etmesi cisim üzerine uygulanan net kuvvetin sıfırdan farklı olduğunu gösterir ve yönü yerin merkezine doğrudur. Bu kuvvet Yer çekimidir. Kütleye etki eden yer çekimi kuvvetine AĞIRLIK denir. O halde ağırlık da bir kuvvettir. Kuvvete ait bütün özellikler ağırlık için de geçerlidir.

AĞIRLIK;

Bir kuvvettir.
Dinamometre ile ölçülür.
Birimi Newton’dur.
“G” ile gösterilir.

KÜTLE VE AĞIRLIK

Günlük hayatta genellikle karıştırılarak birbirlerinin yerine kullanılan bu iki kavram birbirleriyle ilişkili olsa da aynı nicelikler değildir. Kütle bir maddenin miktarını yani sahip olduğu tanecik sayısını ifade ederken Ağırlık ise kütleye etki eden yer çekimi kuvvetini ifade eder.

KÜTLE	AĞIRLIK
Bir cismin sahip olduğu madde miktarıdır.	Cisme etki eden yer çekimi kuvvetidir.
Eşit kollu terazi ile ölçülür.	Dinamometre ile ölçülür.
Birimi kilogram veya gramdır.(Kg, g)	Birimi Newton’dur.(N)
Büyüklüğü sabittir, ortama göre değişmez.	Büyüklüğü yer çekimine bağlıdır, ortama göre değişir.

Elimizde bir kavanoz dolusu misket olsun. Kavanozun içinde toplam 100 misket olduğunu düşünelim. Kavanozun kapağını kapatıp önce DÜNYA’ da ardından AY ‘ın yüzeyinde kavanozu Dinamometre ile ölçelim. Dünya ‘da 60N ölçüyorsak Ay’da 10 N ölçüm sonucu elde ederiz. Ay’da yer çekimi Dünya’daki çekimin 1/6’ine eşittir. Bu sebeple kavanozun ağırlığı Ay’da 1/6’e düşer. Fakat kavanozda hala 100 misket vardır ve bu sayı değişmemiştir. Bu örnekte misket sayısını kütleye benzetebiliriz. Nereye giderse gitsin üzerine misket eklenmedikçe veya çıkarılmadıkça değişmez. Fakat ağırlık yer çekimine bağlı olduğu için değişir.

NOT: Uzay boşluğunda yer çekimi etkisi olmadığından ağırlık sıfırdır.

NOT: Kütlesi 1 kg olan cismin ağırlığı dinamometrede yaklaşık olarak 10 N ölçülür. (Dünya’da)

KÜTLE ÇEKİM KUVVETİ

1 KG’LIK CİSMİN FARKLI GEZEGENLERDEKİ AĞIRLIKLARI

Kütle çekim kuvveti cismin kütlesinin büyüklüğüne bağlıdır. Bu sebeple farklı gezegenlerde kütle çekim kuvveti de farklıdır. 1kg kütleli cisme farklı gezegenlerde farklı çekim kuvvetleri uygulandığı için ağırlığı da değişir. Gök cisminin kütlesi ne kadar fazla ise cisme uyguladığı çekim kuvveti de o kadar fazladır. Ay’ın çekim kuvveti Dünya’nın çekim kuvvetinin 1/6’sına eşittir. Dünyada ağırlığı 600 N olan bir cismin Ay’daki ağırlığı 100 N olur.

AĞIRLIK DÜNYA’DA NERELERDE DEĞİŞİR?

Dünya kendine özgü şeklinden dolayı ekvatorda şişkin ve kutuplarda basıktır. Bu durumda ekvator bölgeleri yerin merkezine daha uzakta iken kutuplar yerin merkezine daha yakındır. Yerin merkezine yaklaştıkça çekim kuvveti artar. Bu sebepten kutuplarda yerin merkezine daha yakın olacağımız için ekvatora göre ağırlığımız artar.

Yer kürenin yüzeyinden yükseklere doğru gidilirse yerin merkezinden uzaklaşmış oluruz. Bu durumda çekim kuvvetinin etkisi azalacağından ağırlığımız da azalır. Yer kürenin yüzeyini deniz seviyesi olarak esas alırsak deniz seviyesinden yükseklere doğru gidildikçe ağırlık azalır.

DÜNYA’DAKİ KÜTLE	DÜNYA’DAKİ AĞIRLIK	AY’DAKİ KÜTLE	AY’DAKİ AĞIRLIK
6 kg	60 N	6 kg	10 N
18 kg	180 N	18 kg	30 N

7.Sınıf 3.Ünite Kütle Ve Ağırlık Konu Özeti

Fenozom’u Takip Edin!

—Döndü TOPKAYA Fen Bilimleri Öğretmeni

7.SINIF 4.ÜNİTE SAF MADDELER

Döndü Topkaya 4.ÜNİTE, 7.SINIF, KONU ÖZETLERİ 23 Şubat 20212 Şubat 20227.sınıf 4.ünite konu özeti, 7.sınıf 4.ünite saf madddeler elementler ve bileşikler konu özeti, 7.sınıf element sembolleri, 7.sınıf element ve bileşikler, 7.sınıf fen 4. ünite saf maddeler elementler ve bileşikler konu özeti, 7.sınıf fen ders notları, 7.sınıf fen konu özeti, 7.sınıf saf maddeler, bileşikler, element, elementler, elementler ve bileşikler konu anlatımı, elementlerin kullanım alanları, fen 7.sınıf 4.ünite, Fen Bilimleri, fen bilimleri 7.sınıf, fen bilimleri 7.sınıf 4.ünite saf maddeler, fen bilimleri 7.sınıf konu özeti, fen bilimleri ders notları, fen bilimleri konu özeti, fen ders notları, fen konu anlatımı, fen konu özeti, fen konu özetleri, molekül, saf maddeler, saf maddeler konu anlatımı, saf maddeler konu özeti

7.Sınıf 4.Ünite Saf Maddeler Konu Özeti

SAF MADDELER

SAF MADDE NEDİR?

Aynı tür atom veya aynı tür moleküllerden oluşan, kendilerine has fiziksel ve kimyasal özellikleri olan maddelere SAF MADDE denir.

SAF MADDELERİN ÖZELLİKLERİ

Tek cins tanecikten oluşurlar.
Aynı şartlar altında birbirinden farklı özkütleye sahiptir.
Belirli erime ve kaynama noktaları vardır.
Her tarafında aynı özelliği gösterirler.
Fiziksel yöntemlerle daha basit maddelere ayrıştırılamazlar.

SAF MADDE

ELEMENT

Aynı tür atomların bir araya gelmesiyle oluşan saf maddelerdir.
Tek cins atom içerirler.
Altın, Demir, Bakır, Helyum gazı, Hidrojen gazı, Oksijen gazı vb.
Atomik yapılı ve Molekül yapılı element olmak üzere iki gruba ayrılır.

BİLEŞİK

İki ya da daha fazla elementin belirli oranda bir araya gelerek ve kendi özelliklerini kaybederek oluşturdukları saf maddelerdir.
Farklı tür atomlar içerirler.
Su, tuz, alkol, şeker, karbondioksit vb.
Moleküler yapılı ve moleküler yapıda olmayan bileşikler olmak üzere iki grupta incelenir.

ELEMENTLER

ATOMİK YAPILI ELEMENTLER

Atomlar arasında gruplaşma yoktur yani molekül oluşmamıştır.
Yığın halindedir.
Atomlar birbirinin aynısıdır.
Sembollerle gösterilir. Molekül içermediği için kaç atomdan oluştuğu belirtilmez.
Demir, Bakır, Alüminyum, Çinko, Altın, Gümüş vb.

MOLEKÜL YAPILI ELEMENTLER

Atomlar arasında gruplaşma vardır yani molekül oluşmuştur.
Belirli oranda bir araya gelen atom grupları vardır.
Atomlar birbirinin aynısıdır.
Sembolle gösterildiği gibi molekülde kaç atom olduğunu belirtmek için formüllerle de gösterilir.
Hidrojen gazı, Oksijen gazı, Azot gazı vb.

NOT:

Element sembolleri Dünya’nın her yerinde kabul görmüş genel sembollerdir. Hangi ülke olursa olsun semboller aynıdır.

Bir elementin sembolüne bakarak molekülünde kaç atom oluğunu anlayamayız. Bu sebeple atomik yapılı elementlerde formül yoktur. Moleküler yapılı elementler formül ile gösterilir. Örneğin; İki atomdan oluşan Hidrojen elementinin sembolü H formülü H₂ ,Oksijen elementinin sembolü O formülü O₂ , Azot elementinin sembolü N formülü N₂‘dir.

ELEMENT SEMBOLLERİ

ELEMENTLERİN KULLANIM ALANLARI

BİLEŞİKLER

MOLEKÜLER YAPILI BİLEŞİKLER

Farklı tür atomlardan oluşur.
Tanecikler arasında gruplaşma yani molekül vardır.
Belirli sayıda atom gruplaşarak molekülü oluşturur.
Formüllerle gösterilir.

MOLEKÜLER YAPIDA OLMAYAN BİLEŞİKLER

Farklı tür atomlardan oluşur.
Tanecikler arasında gruplaşma yani molekül yoktur.
Sonsuz örgü tipi modeli vardır.
Formüllerle gösterilir.

YAYGIN BİLEŞİKLER VE KULLANIM ALANLARI

TANECİK MODELİ

BİLEŞİĞİN ADI

KARBONDİOKSİT

KARBONMONOKSİT

TUZ

METAN

HİDROKLORİK ASİT

AMONYAK

KÜKÜRTDİOKSİT

ŞEKER(GLİKOZ)

ETİL ALKOL

BİLEŞİĞİN FORMÜLÜ

H₂O

Bir molekülü toplam 3 atomdan oluşur.2 çeşit atom içerir.

CO₂

Bir molekülü toplam 3 atomdan oluşur. 2 çeşit atom vardır.

Bir molekülü toplam 2 atomdan oluşur.2 çeşit atom vardır.

NaCl

CH₄

Bir molekülü toplam 5 atomdan oluşur.2 çeşit atom vardır.

HCl

Bir molekülü toplam 2 atomdan oluşur. 2 çeşit atom vardır.

NH₃

Bir molekülü toplam 4 atomdan oluşur.2 çeşit atom vardır.

SO₂

Bir molekülü toplam 3 atomdan oluşur. 2 çeşit atom vardır.

C₆H₁₂O₆

Bir molekülü toplam 24 atomdan oluşur. 3 çeşit atom vardır.

C₂H₆O

Bir molekülü toplam 9 atomdan oluşur. 3 çeşit atom vardır.

KULLANIM ALANI

Yaşamın temel kaynağıdır.

Asitli içecekler, maden suları, yangın söndürme tüpleri, seracılıkta kullanılır.

Zehirli bir gazdır. Deterjan yapımında, alkol ve asit eldesinde kullanılır.

Sofra tuzu olarak, dericilikte ve hayvan besiciliğinde, su yumuşatma işlemlerinde kullanılır.

Endüstride ve evlerde ısınma amacıyla ve gaz ocaklarında kullanılır.

Tuz ruhu olarak temizlikte, sanayide, boya üretiminde, ilaç üretiminde ve pek çok alanda kullanılır.

Gübre, patlayıcı madde yapımı, temizlik malzemelerinde kullanılır.

Cam parlatma, kağıt üretimi, buzdolabı gazları, sülfürik asit üretimi ve madencilikte kullanılır.

Gıda sektöründe kullanılır.

Kolonya ve parfümlerde, termometre sıvılarında kullanılır.

MOLEKÜL – Döndü Topkaya

7.Sınıf 4.Ünite Saf Maddeler Konu Özeti

—Döndü TOPKAYA Fen Bilimleri Öğretmeni

Fenozom’u Takip Edin!

Fenozom’u takip edin!

7.SINIF 2.ÜNİTE MAYOZ BÖLÜNME

Döndü Topkaya 2.ÜNİTE, 7.SINIF, KONU ÖZETLERİ 6 Ocak 20216 Ocak 20212.ünite mayoz, 7.sınıf 2. ünite konu, 7.sınıf 2.ünite, 7.sınıf 2.ünite mayoz bölünme konu özeti, 7.sınıf fen ders notları, 7.sınıf fen konu özeti, 7.sınıf mayoz, 7.sınıf mayoz ders notları, fen 7.sınıf 2. ünite, fen 7.sınıf 2.ünite konu, Fen Bilimleri, fen bilimleri 7.sınıf konu özeti, fen bilimleri ders notları, fen bilimleri konu özeti, fen ders norları, fen ders notları, fen konu anlatımı, fen konu özeti, fen konu özetleri, fen mayoz, konu anlatımı mayoz, mayoz bölünme, mayoz konu, mayoz konu özeti

7.Sınıf 2.Ünite Mayoz Bölünme Konu Özeti

MAYOZ BÖLÜNME

EŞEYLİ ÜREME NEDİR?

Erkek üreme hücresi sperm ile dişi üreme hücresi yumurtanın birleşmesiyle yeni canlının oluşmasına EŞEYLİ ÜREME denir.

EŞEY(ÜREME) HÜCRELERİ SPERM VE YUMURTA NASIL OLUŞUR?

Üreme ana hücreleri mayoz bölünme geçirerek üreme hücrelerini oluşturur. Dişi bireyde yumurta ana hücrelerinden yumurta hücrelerinin oluşumu ve erkek bireyde sperm ana hücrelerinden sperm hücrelerinin oluşumu mayoz bölünme ile olur.

Peki tam olarak nedir bu üreme ana hücreleri? Sırayla inceleyelim.

Sperm ana hücrelerinden mayoz bölünme ile sperm hücreleri oluşur. Erkek birey ergenliğe ulaşmadan önce sperm ana hücreleri mitoz bölünme ile sayısını artırır. Sperm ana hücrelerinde mitoz ile çoğalma ergenlik sonrasında da devam eder. Böylelikle erkek bireyler sürekli sperm üretebilirler. Sperm ana hücrelerinin döllenme yeteneği yoktur. Bu sebeple mayoz bölünme geçirerek döllenme yeteneği olan sperm hücrelerini oluştururlar. Sperm hücreleri tekrar mayoz veya mitoz geçirmez.
Yumurta ana hücrelerinden mayoz bölünme ile yumurta hücreleri oluşur. Dişi bireylerde henüz anne karnındayken belirli sayıda yumurta ana hücresi oluşturulur ve ergenlik dönemini bekler. Dişi bireydeki yumurta ana hücreleri erkek bireyde olduğu gibi mitozla çoğalamaz. Ergenlik dönemine gelindiğinde döllenme yeteneği olmayan yumurta ana hücreleri mayoz bölünme geçirerek döllenme yeteneği olan yumurta hücrelerini oluşturur. Yumurta hücreleri yeniden mitoz veya mayoz geçirmez.
ÖZETLE ; Üreme ana hücreleri hem mitoz hem mayoz geçirebilirken üreme hücreleri mitoz veya mayoz geçiremez.

MAYOZ BÖLÜNMENİN ÖNEMİ

Canlılarda biyolojik çeşitliliği sağlar.
Tür içinde kromozom sayısının sabit kalmasını sağlar.
Mayoz bölünme ile yarıya inen kromozom sayısı döllenme ile yeniden eski haline gelir ve türün kromozom sayısı korunmuş olur.
Üreme hücrelerini oluşturarak neslin devam etmesini sağlar.
Döllenme ile birlikte tür içi çeşitliliğin oluşmasında etkilidir.

MAYOZ BÖLÜNMENİN ÖZELLİKLERİ

Üreme ana hücrelerinde görülür.(2n)
n kromozomlu 4 yavru hücre oluşur.
Oluşan hücreler kalıtsal olarak birbirinden ve ana hücreden farklıdır.
Erkeklerde sperm hücrelerinin oluşumunu ve dişilerde yumurta hücrelerinin oluşmasını sağlar.
Kromozom sayısı yarıya iner. Bu şekilde döllenmede yeniden iki katına çıkacağı için tür içinde kromozom sayısı sabit kalmış olur.
Eşeyli üremenin temelini oluşturur.
Homolog kromozomlar arasında parça değişimi olması genetik çeşitliliği sağlar.(krossing-over)
Mayoz 1 ve Mayoz 2 olmak üzere iki aşamada gerçekleşir.
Kromozom sayısı Mayoz 1 de yarıya iner.
Mayoz ergenlik döneminde başlar ve üreme dönemi boyunca devam eder.

MAYOZ BÖLÜNMENİN EVRELERİ

HAZIRLIK
Mayoz bölünme öncesinde DNA kendini eşler.
Hücre bölünmek için hazırlık yapar.

MAYOZ 1
Kromatin iplikler kısalıp kalınlaşarak kromozomları oluşturur.(2n=6)
Biri anneden diğeri babadan gelen homolog kromozom çiftleri karşılıklı yer alır.
Çekirdek zarı ve çekirdekçik kaybolur.

Homolog kromozomların birbirlerine sarılma noktalarından parça alışverişi yapılır. Bu olaya parça değişimi(krossing-over) denir.

Homolog kromozomlar karşılıklı olacak şekilde kromozomlar ekvatoral düzlemde dizilirler.

Homolog kromozomlar zıt kutuplara doğru çekilerek birbirinden ayrılır.
Bu bölümde ayrılan homolog kromozom çiftleridir. Kardeş kromatidler hala sentromer noktalarından birbirine bağlıdır ve ayrılmamıştır.
Homolog kromozomların ayrılmasıyla bu evrede kromozom sayısı yarıya iner.

Sitoplazma bölünmesinin tamamlanmasıyla Mayoz 1 sona erer ve kromozom sayısı ana hücrenin yarısı kadar olan iki yeni hücre oluşur.

MAYOZ 2
Kromozomlar yeniden belirginleşir.
Hücrenin ekvatoral kısmında dizilirler.

İğ ipliklerinin kısalmasıyla kardeş kromatidler zıt kutuplara çekilerek birbirinden ayrılır.
Bu evre Mitoz bölünmeye benzer ve kromozom sayısı değişmez.

Sitoplazma bölünmesinin tamamlanmasıyla birbirlerinden farklı ve ana hücrenin yarısı kadar kromozoma sahip 4 yeni hücre oluşur.(n=3)
Eriyen çekirdek zarı ve çekirdekçik yeniden oluşur.
Kromozomlar kromatin ağ haline geri döner.

MİTOZ

Vücut hücrelerinde görülür.
Kromozom sayısı değişmez.
Oluşan hücreler genetik yönden aynıdır.
2 yeni hücre oluşur.
Büyüme , gelişme , onarım ve eşeysiz üremeyi sağlar.
Zigotla başlar, canlı yaşamının sonuna kadar devam eder.
Çeşitliliğe katkısı yoktur.

MAYOZ

Üreme ana hücrelerinde görülür.
Kromozom sayısı yarıya iner.
Oluşan hücreler genetik yönden farklıdır.
4 yeni hücre oluşur.
Eşeyli üremeyi sağlar.
Ergenlik ile başlar, üreme dönemi boyunca devam eder.
Döllenme ile birlikte genetik çeşitliliği sağlar.

7.Sınıf 2.Ünite Mayoz Bölünme Konu Özeti

—Döndü TOPKAYA

—Fen Bilimleri Öğretmeni

Fenozom’u Takip Edin!

Fenozom’u takip edin!

7.SINIF 2.ÜNİTE HÜCRE BÖLÜNMESİ

Döndü Topkaya 2.ÜNİTE, 7.SINIF, KONU ÖZETLERİ 3 Ocak 202118 Ekim 20227.sınıf 2. ünite konu, 7.sınıf 2.ünite, 7.sınıf 2.ünite mitoz bölünme, 7.sınıf fen ders notları, 7.sınıf fen konu özeti, 7.sınıf fen mitoz bölünme, fen 7.sınıf 2. ünite, fen 7.sınıf 2.ünite konu, Fen Bilimleri, fen bilimleri 7.sınıf konu özeti, fen bilimleri ders notları, fen bilimleri konu özeti, fen ders norları, fen ders notları, fen konu anlatımı, fen konu özeti, fen konu özetleri, fen mitoz, fen mitoz bölünme ders notları, hücre bölünmeleri, hücre bölünmesi, hücre bölünmesi mitoz, mitoz 7.sınıf, mitoz bölünme konu, mitoz bölünme konu özeti

7.Sınıf 2.Ünite Mitoz Bölünme Konu Özeti

HÜCRE BÖLÜNMESİ

HÜCRE BÖLÜNMESİ NEDİR?

Bir hücrenin belirli bir büyüklüğe ulaştıktan sonra bölünerek yeni hücreler oluşturmasına HÜCRE BÖLÜNMESİ denir.

HÜCRE NEDEN BÖLÜNÜR?

Hücre belirli bir büyüklüğe ulaştığı zaman çekirdek çok fazla büyüyen sitoplazmayı yönetmekte zorlanır ve bölünme emri verir.
Hücre bölünmesinin amacı yeni hücreler meydana getirmek ve kalıtsal bilgiyi aktarmaktır.

HÜCRE BÖLÜNMESİ

MİTOZ BÖLÜNME

MAYOZ BÖLÜNME

A-MİTOZ BÖLÜNMENİN ÖNEMİ

1.BÜYÜME VE GELİŞME

Çok hücrelilerde büyüme ve gelişmeyi sağlar.

zigotun embriyo fetüs ve bebek haline gelmesi
bebeklikten yaşlılığa gelişim dönemleri
çimlenme
çimlenmiş bitkinin büyümesi
civcivin tavuk haline gelmesi
larvanın pupa ve ergin kelebeğe dönüşmesi

2.ONARIM/YENİLENME

Yaraların iyileşmesi ve yenilenmeyi sağlar.

yaraların iyileşmesi
kertenkelenin kopan kuyruğunun yeniden çıkması
denizyıldızında kopan parçanın yeniden oluşması
kırılan kemiklerin zamanla iyileşmesi

3.ÜREME

Tek hücrelilerde çoğalmayı sağlar.

Bakterinin bölünmesi
Hidranın tomurcuklanması
çilek bitkisinin kökünden yeni bitki oluşması
kesilen denizyıldızından iki denizyıldızı oluşması
üçe bölünen planaryadan üç yeni planarya oluşması
maya hücrelerinin tomurcuklanması

MİTOZ BÖLÜNMENİN ÖZELLİKLERİ

Vücut hücrelerinde ve üreme ana hücrelerinin oluşumunda görülür.
Bir hücreden iki yavru hücre meydana gelir.
Oluşan yavru hücreler birbiriyle ve ana hücreyle kalıtsal olarak aynıdır.
Kromozom sayısı değişmez.
Farklılaşma olmadığı için genetik çeşitliliğe katkısı yoktur.
Yeni oluşan hücrelerde organel sayısı farklı olabilir fakat organel çeşitliliği aynıdır.
Mitoz zigotla başlar ve canlının yaşamının sonuna kadar devam eder.
2n kromozomlu(diploid) hücreden 2n kromozomlu hücreler oluşur.

MİTOZ BÖLÜNMENİN EVRELERİ

HAZIRLIK EVRESİ
ÇEKİRDEK BÖLÜNMESİ
SİTOPLAZMA BÖLÜNMESİ

HAZIRLIK EVRESİ
DNA eşlenir ve sayısını iki katına çıkarır.
Hücre bölünme için gerekli hazırlıkları tamamlar

1.EVRE
Çekirdek zarı ile çekirdekçik eriyerek kaybolur.
Kromatin iplik halindeki DNA özel proteinlere sarılarak kısalıp kalınlaşır ve kromozomları oluşturur. Her kromozom iki “kromatid”ten oluşur. Bunlara kardeş kromatid denir.Kardeş kromatidler birbirinin aynısıdır ve sentromer(orta bölüm) kısmından birbirlerine bağlanarak kromozomu oluştururlar.
Eşlenen sentriyoller iğ ipliklerini oluşturur.
İğ iplikleri kromozomlara sentromer bölümlerinden bağlanır.

2.EVRE
Kromozomlar hücrenin ekvatoral düzelminde sıralanır.
Kromozomların en net görüldüğü ve sayılabildiği evre bu evredir.

3.EVRE
İğ iplikleri kısalarak kardeş kromatidleri sentromerlerinden ayırır ve zıt kutuplara doğru çeker.
Zıt kutuplara hareket eden kardeş kromatidler birbirinden ayrılır.

4.EVRE
Hücrenin zıt kutuplarındaki kromozomların etrafında yeniden çekirdek zarı ve çekirdekçik oluşur.
Kromozomlar yeniden kromatin iplik haline dönüşür.
İğ iplikleri kaybolur ve çekirdek bölünmesi tamamlanmış olur.

SİTOPLAZMA BÖLÜNMESİ(SİTOKİNEZ)
Hayvan hücrelerindeki sitoplazma bölünmesi sırasında, hücre düzleminin ortasına yakın kısımlarında derin olmayan bir oluk oluşmaya başlar. Bu olaya boğumlanma denir.
Bölünme sonucu oluşan hücrelerin her biri kendine ait çekirdek, sitoplazma ve organeller bulundurur.

MİTOZ BÖLÜNME – Döndü Topkaya

NOT: Bitkilerde hücre zarının üzerinde hücre çeperi bulunduğu için sitoplazma boğumlanmaz. Ara lamel oluşumu ile sitokinez gerçekleşir.

KANSER NEDİR?

Hücrelerin kontrolsüz ve çok hızlı şekilde art arda mitoz geçirmesi ile kanser oluşur. Kanser hücrelerinin hızlı şekilde çoğlamasıyla oluşan çıkıntılara tümör denir.

7.Sınıf 2.Ünite Mitoz Bölünme Konu Özeti

—DÖNDÜ TOPKAYA

—Fen Bilimleri Öğretmeni

Fenozom’u takip edin!

Fenozom’u Takip Edin!

7.SINIF 2.ÜNİTE HÜCRE

Döndü Topkaya 2.ÜNİTE, 7.SINIF, KONU ÖZETLERİ 1 Ocak 202111 Ekim 20227.sınıf 2. ünite konu, 7.sınıf 2.ünite, 7.sınıf 2.ünite hücre, 7.sınıf fen ders notları, 7.sınıf fen konu özeti, 7.sınıf hücre ders notları, 7.sınıf organeller konu özeti, fen 7.sınıf 2. ünite, fen 7.sınıf 2.ünite konu, fen 7.sınıf hücre ders notları, fen 7.sınıf hücre konu anlatım, Fen Bilimleri, fen bilimleri 7.sınıf konu özeti, fen bilimleri ders notları, fen bilimleri hücre, fen bilimleri konu özeti, fen ders norları, fen ders notları, fen hücre, fen hücre konu özeti, fen konu anlatımı, fen konu özeti, fen konu özetleri, fen organeller, fenozom hücre, hücre, hücre doku organ sistem organizma, hücre konu anlatımı, hücre konu özeti, hücreden organizmaya, hücrenin yapısı, organeller konu, organeller ve görevleri

7.Sınıf Fen Bilimleri 2.Ünite Hücre Konu Özeti

HÜCRE

HÜCRE NEDİR?

Canlılarda canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimine HÜCRE denir. Tüm canlılar beslenme, solunum, üreme gibi ortak özelliklere sahiptir. Bu ortak özelliklerden birisi de hücresel yapıda olmadır.

Doğada bulunan canlılar tek hücreli veya çok hücreli olabilirler. Tek hücreli canlılarda bütün yaşamsal olaylar bir hücrede meydana gelirken, çok hücreli canlılarda hücreler belli görevleri gerçekleştirmek üzere özelleşmiş ve gruplaşmıştır.

HÜCRENİN TEMEL KISIMLARI

Hücre üç temel kısımdan oluşur.

Bunlar dıştan içe doğru ;

HÜCRE ZARI
SİTOPLAZMA
ÇEKİRDEK

HÜCRE ZARININ YAPISI VE GÖREVLERİ

Hücreyi dış etkilerden korur ve ona şekil verir.
Canlı, saydam, esnek ve akışkan yapıdadır.
Zamanla büyüyebilir ve kendini onarabilir.
Seçici geçirgen yapıdadır. Her maddeyi almaz.
Madde geçişine izin veren por adı verilen gözenekler bulunur.
Sitoplazmanın dağılmasını önler.
Hücrede biriken zararlı maddelerin atılmasını sağlar.

HÜCRE ÇEPERİNİN YAPISI VE GÖREVLERİ
Hücre zarının dışını çevreleyen sert, cansız ve esnek bir yapıdır.
Hücreye dayanıklılık sağlar ve dış etkilere karşı korur.
Sadece bitki hücrelerinde bulunur.
Tam geçirgendir.
Hücrenin temel kısımlarından biri değildir.

SİTOPLAZMANIN YAPISI VE ORGANELLER

Hücre zarı ile çekirdek arasını dolduran, yumurta akı kıvamında yarı akışkan sıvıya sitoplazma denir.
Yapısı büyük oranda sudan oluşur.
Hücredeki yaşamsal faaliyetler burada gerçekleşir.
Sitoplazmada yaşamsal faaliyetlerin gerçekleştiği yapılara ORGANEL adı verilir.

ORGANELLER VE GÖREVLERİ

RİBOZOM

Bütün hücrelerde bulunan en küçük organeldir.
Protein üretiminde (sentezinde) görevlidir.
Genç hücrelerde sayısı fazladır.

MİTOKONDRİ

Hücre için gerekli olan enerjiyi üretir.
Enerji ihtiyacı fazla olan kas vb. hücrelerde mitokondri sayısı fazladır.
Besinleri oksijenle yakarak enerji elde eder.

ENDOPLAZMİK RETİKULUM

Hücre zarını çekirdeğe bağlayan kanallar sistemidir.
Sitoplazma içerisinde madde iletilmesini ve taşınmasını sağlar.

GOLGİ CİSİMCİĞİ

Hücre içinde salgı üretilmesi ve paketlenmesinden sorumludur.
Salgı yapan ter bezi hücreleri, tükürük bezi hücreleri gibi hücrelerde sayıca fazladır.

KOFUL

Hücre içinde atık madde, besin ve su depolar.
Bitki hücrelerinde büyük ve az sayıda, hayvan hücrelerinde küçük ve çok sayıdadır.

LİZOZOM

Hücre içi sindirimde görevlidir.
Yaşlanmış organelleri parçalar.
Hücrenin dışarıdan gelen virüs, bakteri veya zehirli maddelere karşı savunmasında rol alır.

SENTROZOM

Hayvan hücrelerinde bulunur. Bitki hücrelerinde bulunmaz.
Hücre bölünmesinde görev alır.

KLOROPLAST

Bitki hücrelerinde bulunur, hayvan hücrelerinde bulunmaz.
Karbondioksit, su ve ışık enerjisini kullanarak fotosentez yapar.

NOT: Bitki hücrelerinde kloroplast, kromoplast ve lökoplast olmak üzere üç çeşit plastid vardır. Kromoplast sarı kırmızı ve turuncu renk verir. kök, meyve, çiçek vb. kısımlarda bulunur. Lökoplast renksizdir. Kök, yumru ve tohum gibi kısımlarda nişasta, yağ ve protein depolar.

HÜCRE ÇEKİRDEĞİ

Hücrede meydana gelen tüm yaşamsal faaliyetlerin yönetim merkezidir.
Organellerin uyum içerisinde çalışmasını yönetir.
Canlıya ait kalıtsal özelliklerin nesilden nesle aktarılmasını sağlayan kalıtım maddesi çekirdekte yer alır.

KALITIM MATERYALİ “DNA”

Hücrede yaşamsal faaliyetleri yöneten, aynı zamanda kalıtsal özellikleri nesilden nesle aktaran ipliksi yapıdaki yönetici molekül DNA’dır. DNA gelişmiş yapılı hücrelerde çekirdekte bulunur.

KROMOZOM

Hücre bölünmesi sırasında DNA özel proteinlere sarılarak kısalıp kalınlaşır ve kromozomları oluşturur.

DNA

Deoksiribonükleikasit kavramının kısaltılmış ismidir.
Kalıtsal şifrelerimiz kayıtlıdır.
Çift zincirli sarmal ipliktir.

GEN

Belli bir görevi yerine getirmek üzere özelleşmiş DNA parçalarıdır.
Göz rengi, boy uzunluğu, saç rengi vb. özelliklerin ortaya çıkmasından sorumludur.
DNA’nın en küçük görev birimleridir.

KROMOZOM – Döndü Topkaya

DNA – Döndü Topkaya

GEN – Döndü Topkaya

NOT

Bakteri vb. ilkel yapılı canlılarda hücrede çekirdek yoktur. Bu canlılara prokaryot canlılar denir. Prokaryot canlılarda DNA sitoplazmaya dağılmış haldedir. Çekirdeğe sahip hücrelere ökaryot hücre denir.

GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE HÜCRE

Bilim insanları yıllar boyunca hücre ile ilgili çalışmalar yaptılar, çalışmalarını birbirleriyle
paylaştılar ve hücre ile ilgili bilinenler her geçen gün arttı. Hücre ve mikroskop alanlarında
kilometre taşı sayılan çalışmalar kronolojik sırasıyla şu şekildedir:

1590 Zacharias Janssen
Janssen, mercek düzeneklerinden meydana gelen ilk
mikroskobu icat etti.
1665 Robert Hooke
Hooke, mikroskop altında incelediği şişe mantarı
kesitindeki gözeneklere “hücre” ismini verdi.
1674
Antonie van
Leeuwenhoek
Leeuwenhoek, havuz suyundan aldığı örneği inceleyerek
canlı hücre gözlemleyen ilk bilim insanı oldu.
1831 Robert Brown
Brown, hücrenin keşfinden yaklaşık 200 yıl sonra hücre
çekirdeğini keşfetti.
1838
1839
Matthias Schleiden &
Theodor Schwann
Bitkilerin ve hayvanların hücrelerden oluştuğunu savunan
Schleiden ve Schwann, hücre teorisinin temelini oluşturan;

Bütün canlı organizmalar bir veya daha fazla
hücreden oluşur.
Hücreler canlıların en küçük yapı taşıdır.
görüşlerini ortaya koydular.
1855 Rudolf Virchow
Virchow, mikroskop altında hücre bölünmesini
gözlemleyerek hücre teorisine;
Bütün hücreler var olan hücrelerden oluşur.
maddesini ekledi.
1800’lü yılların ortalarına doğru bir grup bilim insanı, yapılan tüm çalışmalar sonucunda
günümüzde hücre teorisi olarak bilinen teoriyi ortaya attılar.
Hücre teorisine göre,

sinir hücresi
kas hücresi
amip

Bütün canlılar bir ya da daha fazla hücreden oluşmuştur.
Hücre, canlılık özelliklerini gösteren en küçük yapı birimidir.
Yeni hücreler, var olan hücrelerin bölünmesi ile oluşur.

BİTKİ HÜCRESİ İLE HAYVAN HÜCRESİ ARASINDAKİ FARKLAR

Hücre duvarı yoktur.
Kofullar küçüktür ve sayıları fazladır.
Kloroplast yoktur.
Şekli yuvarlaktır.
Hücre bölünmesinden sorumlu sentriyoller bulunur.

Hücre duvarı vardır.
Kofullar büyüktür ve sayıları azdır.
Kloroplast vardır.
Şekli köşelidir.
Sentriyol bulunmaz.Bölünme sitoplazmadaki özel yapılar ile sağlanır.

HÜCREDEN ORGANİZMAYA

HÜCRE–> DOKU–> ORGAN–> SİSTEM–> ORGANİZMA

Benzer yapı ve görevdeki hücreler bir araya gelerek dokuları, benzer yapı ve görevdeki dokular birleşerek organları, organlar uyum içinde çalışarak sistemleri ve sistemler organizmayı oluşturur.

TEBRİKLER KONU ÖZETİNİ TAMAMLADINIZ !

Öğrendiklerinizi pekiştirmek için eğlenceli içeriklerimize göz atmak ister misiniz?

OYUN BULMACA VE MİNİ QUİZLER

ETKİLEŞİMLİ KONU İÇERİĞİ

Fen Bilimleri 7.Sınıf 2.Ünite Hücre Konu Özeti

——-DÖNDÜ TOPKAYA

—Fen Bilimleri Öğretmeni

Fenozom’u Takip Edin!

Fenozom’u takip edin!